اخبار کارگری، زنان، ستم ملی، ایران و جهان سه شنبه ۳۰ دی ۱۴۰۴
ستم ملی
روز بیست و سوم اعتراضات سراسری و تداوم قطع اینترنت
روز سه شنبه ۳۰ دی ماه در روز بیست و سوم اعتراضات سراسری در ایران، بر اساس دادههای تجمیعی نهادهای حقوق بشری،شمار جانباختگانِ تأیید شده به ۴ هزار و ۲۹ نفر و شمار جانباختگانِ در حال بررسی به ۹ هزار و ۴۹ نفر رسیده است. همچنین دستکم ۵ هزار و ۸۱۱ نفر در جریان اعتراضات دچار جراحات شدید شدهاند و مجموع بازداشتشدگان به ۲۶ هزار و ۱۵ نفر افزایش یافته است. همزمان با تداوم فضای امنیتی در شهرهای مختلف، گزارشهایی از بازداشتهای گسترده و تشدید برخوردهای رسانهای و اطلاعاتی منتشر شده است. در همین راستا، توقیف روزنامه هممیهن و ادامه محدودیتهای شدید ارتباطی از جمله تحولات شاخص امروز عنوان شده است. همچنین، ایران در آستانه ورود به سیزدهمین روز قطع یا اختلال گسترده اینترنت قرار دارد و چشمانداز دسترسی آزاد به پلتفرمها و سکوهای خارجی حتی در صورت بازگشت اینترنت همچنان نامشخص است. رئیس کمیسیون تحول دیجیتال سازمان نظام صنفی رایانهای با اشاره به شرایط موجود اعلام کرده است که در وضعیت فعلی، فعلاً فضایی برای اتصال مجدد پلتفرمهای خارجی وجود ندارد.
معاون استانداری خراسان رضوی کشته شدن دستکم «۴۰۰ نفر» در اعتراضات مشهد را تأیید کرد
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی روز سه شنبه ۳۰ دی تأیید کرد که در اعتراضات شهر مشهد حدود «۴۰۰ نفر» کشته شدند. بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، امیرالله شمقدری در جمع خبرنگاران گفته که «بیش از ۸۰ درصد جانباختگان جز شهدا هستند و کمتر از ۴۰۰ نفر در اغتشاشات اخیر مشهد جان باختند». تسنیم این آمار را در کانال تلگرامی خود منتشر کرده، ولی در سایت خود آن را حذف کرده است. معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی در عین حال همان ادعاهای سایر مقامهای جمهوری اسلامی را تکرار کرده است که افراد جانباخته توسط افرادی که او آنها را «اغتشاشگر» خوانده، کشته شدهاند. مقامهای جمهوری اسلامی هنوز آماری از تعداد کشتهشدگان در اعتراضات سراسری ایران که هفتم دی ماه آغاز شد، اعلام نکردهاند ولی در لابلای اظهارات خود از چند هزار کشته سخن گفتهاند. سازمان حقوق بشر ایران در آخرین گزارش آماری، براساس مستندات دریافتی از منابع موثق، کشته شدن دستکم سه هزار و ۴۲۸ معترض را تأیید کرده است. با این حال، سازمانهای حقوق بشری میگویند احتمال دارد رقم قربانیان اعتراضات بسیار بیشتر از برآوردهای فعلی باشد که در شرایط سخت نبود اینترنت و عدم دسترسی به داخل ایران به دست آمده است.
بازداشت دستکم ۱۸۶ شهروند در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از تسنیم، تعدادی از شهروندان معترض در مشهد بازداشت شدند. در این گزارش بدون اشاره به هویت و تعداد افراد ادعا شده که بازداشت این شهروندان به اتهام قتل فرجالله شوشتری در جریان اعتراضات سراسری در مشهد صورت گرفته است. از سوی دیگر خبرگزاری صدا و سیما با انتشار گزارشی اعلام کرد که سازمان اطلاعات سپاه استان قزوین، ۱۶۶ شهروند معترض را بازداشت کرده اند. دستگیری این شهروندان تحت عنوان “عوامل لیدر های اصلی” اعتراضات صورت گرفته است. خبرگزاری مهر نیز از بازداشت یک زن در شهرستان سبزوار خبر داد. همزمان ویدیویی از اعترافات اجباری این شهروند منتشر شده که مشخص نیست تحت چه شرایطی ضبط شده است. همچنین خبرگزاری دانشجو با پخش یک ویدیو از بازداشت شماری از شهروندان در استان فارس خبر داد. در ویدیوی مذکور دستکم ۱۸ شهروند مشاهده میشوند. همزمان ویدیویی از اعترافات اجباری تعدادی از این شهروندان نیز منتشر شده است. خبرگزاری صدا و سیما نیز اعلام کرد که شماری از شهروندان که در تاریخ ۱۸ دی در شهرهای سرابله، آسمان آباد، هلیلان، ارکواز ملکشاهی و آبدانان دست به اعتراضات زده بودند، بازداشت شدند. این رسانه مدعی شده که این افراد عامل تخریب اماکن عمومی و دولتی، بانکها، آتش زدن دفتر امام جمعه و مسجد جامع شهر سرابله، انسداد جاده، قدرتنمایی مسلحانه و تهدید بازاریان در این شهرها بودند. همزمان در همین گزارش سازمان اطلاعات استان ایلام از بازداشت یک شهروند به اتهام قتل فرمانده انتظامی شهرستان هلیلان خبر داد. علاوه بر این، در گزارش مذکور ادعا شده که تعدادی از شهروندان در شهرستان دره شهر تحت عنوان “ارتباط با عناصر گروهکی و تجزیه طلب قومی” بازداشت شدند. در این گزارشات به هویت و محل نگهداری شهروندان بازداشتی اشاره نشده است.
احراز هویت پنج نفر دیگر از کشته شدگان اعتراضات مردمی در تهران
پنج شهروند از جمله سە شهروند لُر به نامهای میثم خزایی، شهروز محرابی، محمدرضا عوضپور، مجید جلیلیان و یاشار سلطانیراد، در جریان اعتراضات مردمی در تهران با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی جمهوری اسلامی ایران کشته شدهاند. بر اساس گزارش رسیده به سازمان حقوق بشری ههنگاو، روز جمعە ١٩ دی ماه ١۴٠۴ (٩ ژانویه ٢٠٢۶)، یاشار سلطانیراد، ورزشکار ٢۶ سالە و ساکن تهران در جریان اعتراضات مردمی در مهرآباد جنوبی تهران با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشتە شد. بە گفتە یک منبع آگاه این جانباختە، در ورزش کشتی فعالیت میکرد و حدود پنج سال سابقه حرفهای در این رشته داشتە است. در همین روز، مجید جلیلیان، ورزشکار، ٣٩ ساله، متاهل و پدر یک فرزند خردسال و ساکن تهران، در جریان اعتراضات مردمی در منطقه مرزداران تهران توسط نیروهای سرکوبگر حکومتی به شدت مورد ضرب و جرح قرار گرفت و نهایتاً با شلیک گلوله جنگی کشته شد. هەنگاو معلع شدە کە این جانباختە نیز از ورزشکاران رشته کراسفیت بودە و سابقه چندین بار حضور در مسابقات کشوری را داشتە است. تا لحظە تنظیم این گزارش، اطلاعی درباره تحویل گرفتن پیکر و مراسم خاکسپاری این ورزشکار در دست نیست. همچنین طی همین روز محمدرضا عوضپور شهروند ١٩ سالە لُر، اهل شهرستان رومشکان از توابع لُرستان و ساکن تهران، در جریان اعتراضات مردمی در این شهر با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشتە شد. یک منبع مطلع در این بارە اعلام کرد کە محمدرضا عوضپور کە پیشتر پدر خود را از دست داده بود، برای تأمین معیشت خانوادهاش، شامل مادر و دو خواهر ۱۵ و ۱۷ ساله، در تهران مشغول به کار بوده و شاگرد یک مغازه بوده است. از سوی دیگر روز پنجشنبە ١٨ دی ماه ١۴٠۴ (٨ ژانویه ٢٠٢۶)، دو شهروند لُر بە نامهای شهروز محرابی ۳۶ ساله، اهل بروجرد و میثم خزایی قهرمان مسابقات پرورش اندام و ساکن منطقە شهریار تهران نیز در جریان اعتراضات مردمی این شهر با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشتە شدند. بر اساس اطلاعات دریافتی هەنگاو، شهروز محرابی به تازگی ازدواج کرده و اخیرا موفق به پذیرش در مقطع کارشناسی دانشگاه شده بود. این شهروند با اصابت گلولە جنگی بە ناحیە شکم جان باختە است.
گزارشی از قتل حکومتی امیرمحمد کرمی و سامان گرامی
امیرمحمد کرمی، نوجوان ۱۸ ساله و عضو سابق تیم ملی نوجوانان تکواندوی ایران و یک شهروند جوان دیگر به نام سامان گرامی، هردو اهل مرودشت از توابع استان فارس، در جریان اعتراضات این شهر با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی ایران کشته شدند. به این ترتیب شمار جانباختگان مرودشت به پنج نفر رسید. بر اساس گزارش رسیده به سازمان حقوق بشری ههنگاو، شامگاه جمعه ١٩ دی ماه ١۴٠۴ (٩ ژانویه ٢٠٢۶)، امیرمحمد کرمی، ۱۸ ساله و اهل مرودشت با شلیک نیروهای حکومتی به قتل رسید. شامگاه پنجشنبه ١٨ دی ماه، نیز سامان گرامی، ۲۹ ساله و اهل شهر مرودشت با شلیک نیروهای جمهوری اسلامی ایران به قتل رسید. به گفته منابە آگاه، سامان گرامی همزمان با زادروزش در حوالی ساعت ٩ شب هدف گلوله قرار گرفت و چند ساعت بعد در بیمارستان جان خود را از دست داد. هەنگاو پیشتر از جانباختن سه شهروند دیگر اهل مرودشت به نامهای عرفان بزرگی، منصور مختاری و خداداد شیروانی، در جریان اعتراضات این شهر بر اثر شلیک مستقیم نیروهای حکومتی خبر داده بود.
احراز هویت پنج نفر دیگر از کشته شدگان اعتراضات مردمی اصفهان
پنج شهروند از جمله دو شهروند لُر به نامهای محمدرضا داوشی بختیاری، فرشید مرادی، احمدرضا گلخنی، ناصر موحدنیا و میلاد کوچکی، در جریان اعتراضات مردمی در شهرهای یزدانشهر، باغداران، فولادشهر و اصفهان با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی جمهوری اسلامی ایران کشته شدهاند. بر اساس گزارش رسیده به سازمان حقوق بشری ههنگاو، روز جمعە ١٩ دی ماه ١۴٠۴ (٩ ژانویه ٢٠٢۶)، محمدرضا داوشی بختیاری، شهروند لُر و ساکن یزدانشهر اصفهان در جریان اعتراضات مردمی در این شهر با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشتە شد. در همین روز، میلاد کوچکی، شهروند ۳۳ ساله اهل اصفهان، مقابل ساختمان فرمانداری همایونشهر (خمینیشهر)، با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی و اصابت دو گلولە جنگی بە ناحیە سر و پهلو کشتە شد. همزمان ناصر موحدنیا شهروند ۵٠ سالە اهل خرمشهر و بازنشسته صنایع فولاد هرمزگان، در جریان اعتراضات مردمی در اصفهان توسط نیروهای حکومتی کشتە شد. خانواده این جانباخته پس از یک هفته جستوجو، نهایتاً پیکر او را در سردخانه شناسایی کردهاند. به گفته منابع آگاه، اعضای خانواده این شهروند به دلیل شدت جراحات وارده به سر و صورت، با دشواری موفق به شناسایی پیکر او شدهاند. پیکر ناصر موحدنیا صبح روز پنجشنبه ٢۵ دی ماه بدون برگزاری هیچگونە مراسم عزاداری بە خاک سپردە شدە است. از سوی دیگر روز پنجشنبە ١٨ دی ماه ١۴٠۴ (٨ ژانویه ٢٠٢۶)، فرشید مرادی، شهروند ۲۸ ساله لُر و ساکن فولادشهر در جریان اعتراضات مردمی در این شهر با شلیک نیروهای حکومتی و با اصابت گلولە جنگی بە سر کشتە شد. به گفته منابع آگاه، این شهروند توسط تک تیرانداز مستقر بر پشتبام هدف قرار گرفته و گلوله به پشت سر او اصابت کرده است. هەنگاو مطلع شدە کە نهادهای امنیتی برای تحویل پیکر این جانباختە بە خانوادە، مبلغ ۸۰۰ میلیون تومان مطالبه کردندەاند و پس از ناتوانی خانواده در پرداخت این مبلغ، با اعمال فشار و تهدید، آنان را مجبور کردهاند اعلام کنند که فرشید مرادی از نیروهای «بسیج» بوده است تا پیکر او تحویل داده شود. سرانجام پیکر فرشید مرادی در تاریخ ۲۹ دی ماه و تحت تدابیر امنیتی، در فولادشهر به خاک سپرده شد. در همین روز، احمد رضا گلخنی، ٣٧ سالە و اهل باغبادران از توابع اصفهان نیز در جریان اعتراضات مردمی در این شهر در میدان دورباط این شهر با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی و اصابت گلولە بە ناحیە گلو کشتە شد.
حکومت ایران در میانه سرکوب اعتراضات مردمی پناهجویان افغان را همچنان اخراج میکند
رسانههای وابسته به طالبان از ادامه روند بازگرداندن مهاجران افغانستانی از کشورهای همسایه خبر دادهاند. خبرگزاری باختر، زیر نظر طالبان، سه شنبه ۳۰ دی / ۲۰ ژانویه گزارش داد که تنها در روز دوشنبه ۳۴۳ خانواده افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگردانده شدهاند. بر پایه این گزارش، بخشی از این بازگشتها از مرزهای ایران انجام شده است، بهطوری که ۲۶ خانواده از طریق گذرگاه پل ابریشم در ولایت نیمروز، که مرز رسمی میان ایران و افغانستان بهشمار میرود، و ۱۵ خانواده دیگر از مسیر گذرگاه اسلامقلعه در ولایت هرات، واقع در مرز مشترک دو کشور، وارد افغانستان شدهاند. در مقابل، بیشترین تعداد بازگشتکنندگان از مرزهای پاکستان بودهاند. طبق اعلام خبرگزاری باختر، ۳۷ خانواده از طریق گذرگاه اسپینبولدک در ولایت قندهار که افغانستان را به پاکستان متصل میکند، ۲۵۳ خانواده از مرز تورخم در ولایت ننگرهار، یکی از اصلیترین گذرگاههای میان پاکستان و افغانستان، و ۱۲ خانواده نیز از گذرگاه بهرامچه در ولایت هلمند، واقع در مرز جنوبی با پاکستان، به کشور بازگشتهاند. این روند در روزهای پیش از آن نیز ادامه داشته است. خبرگزاری باختر پیشتر گزارش داده بود که روز شنبه ۲۷ دی / ۱۷ ژانویه نیز ۴۸۸ خانواده مهاجر افغان از همین گذرگاههای مرزی ایران و پاکستان وارد افغانستان شده بودند. دو روز پیش از آن نیز حدود ۵۰۰ خانواده دیگر به کشورشان بازگردانده شده بودند. اخراج پناهجویان افغانستانی از ایران در شرایطی ادامه دارد که جمهوری اسلامی ایران خود با بحرانهای داخلی مواجه و در حال سرکوب اعتراضات سراسری در کشور است. در همین زمینه، هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در تازهترین گزارش خود که شامگاه دوشنبه ۲۹ دی منتشر شد، اعلام کرده است که دستکم ۴۰۲۹ نفر در جریان اعتراضات کشته شدهاند که بنابر این گزارش، ۳۴۲۸ نفر از آنها معترضان، ۲۸ نفر کودک، ۳۵ نفر غیرنظامی و ۱۸۰ نفر از نیروهای حکومتی بودهاند. همچنین اخراج خانوادههای افغان در حالی صورت میگیرد که گفته میشود حکومت ایران در سرکوب اعتراضات از جمله از لشکر فاطمیون، نیروی شبهنظامی وابسته به سپاه قدس و متشکل از شیعیان افغانستانی وفادار به جمهوری اسلامی ایران استفاده میکند. مقامهای جمهوری اسلامی نقشآفرینی «مزدوران خارجی» را در سرکوب اعتراضات مردمی را رد میکنند. نهادهای بینالمللی نسبت به پیامدهای انسانی اخراج پناهجویان افغانستانی هشدار دادهاند. سازمان ملل میگوید تنها ۱۱ درصد از مهاجران بازگشته به افغانستان شاغل هستند و بسیاری از آنها بدون دسترسی به منابع پایدار معیشتی به کشور بازمیگردند. این نهاد همچنین اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۸ میلیون مهاجر افغانستانی از ایران و پاکستان به افغانستان بازگردانده شدهاند، آماری که نگرانیها درباره تشدید بحران انسانی و اقتصادی در افغانستان را افزایش داده است.
اداره کل اطلاعات اصفهان از بازداشت ۷۳ شهروند معترض خبر داد
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از مهر، دستکم ۷۳ شهروند در رابطه با اعتراضات استان اصفهان بازداشت شدند. اداره کل اطلاعات استان اصفهان در این خصوص مدعی شد: «پنج تن از این افراد در مرگ نیروهای امنیتی نقش داشته اند. ۲۳ شهروند مسلح به انواع سلاح های گرم، سرد و اقلام آتش زا بوده اند که اقدام به ضرب و شتم و مرگ تعدادی از مردم و نیروهای امنیتی کرده اند.» در ادامه آمده است: «۴۵ نفر نیز از عوامل اصلی و میدانی آشوب های اخیر بوده اند که به مراکز خدماتی، اموال شخصی، مساجد و مراکز دینی، اماکن عمومی، مراکز دولتی، انتظامی یا نظامی حمله کرده و اقدام به تخریب و به آتش کشیدن اموال و اماکن یادشده کرده اند.» در این گزارش به هویت و محل نگهداری شهروندان بازداشتی اشاره نشده است.
بازداشت ۶ شهروند از جمله چهار زن در شهرهای مختلف
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از هیرکانی، احسان حقدادی، شهروند ساکن گرگان و غزال وکیلی، شهروند ساکن تهران بازداشت شدند. بر اساس این گزارش، بازداشت آقای حقدادی طی روزهای اخیر و خانم وکیلی در ۲۳ دی ماه، توسط نیروهای امنیتی صورت گرفته است. خبرگزاری دانشجو نیز از بازداشت یک تن در استان فارس خبر داد و او را متهم به وادار کردن معترضان به «آشوب» کرده است. از سوی دیگر، فارس، رسانه نزدیک به نهادهای امنیتی، اعلام کرد که دو زن در تهران بازداشت شدند. این رسانه مدعی شد که این افراد با مواد آتش زا اقدام به آتش زدن اماکن عمومی تهران کرده اند. در گزارش های رسانه های داخلی، ویدیوهایی از اعترافات این شهروندان منتشر شده که مشخص نیست تحت چه شرایطی ضبط شده است. همشهری نیز همزمان ویدیوی اعترافات اجباری یک زن بازداشتی را منتشر کرده که شرایط ضبط آن و محل دستگیری متهم نامشخص است. در این گزارش به هویت و محل نگهداری شهروندان بازداشتی اشاره نشده است.
گزارشی از بازداشت دو شهروند از جمله یک نوجوان در دهگلان
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از کردپا، دو شهروند نزدیک به دو هفته است که در دهگلان بازداشت شدند. بر اساس این گزارش، رسول فتحی، نوجوان ۱۳ ساله و پوریا علیزاده ۲۴ ساله در تاریخ های ۱۸ و ۱۹ دی ماه، توسط نیروهای امنیتی بدون ارائه حکم قضایی بازداشت شدند. با گذشت نزدیک به دو هفته از زمان دستگیری این افراد کماکان از محل نگهداری آنها اطلاعی حاصل نشده است. بیخبری از وضعیت این شهروندان، افزایش نگرانیهای خانواده آنها را در پی داشته است. تا لحظه تنظیم این گزارش، از اتهامات مطروحه علیه این افراد اطلاعی حاصل نشده است.
روایت سه شاهد عینی از کشتار و وضعیت چند شهرِ استان اصفهان، «مثلِ مناطق جنگزده»
سه شاهد عینی مشاهدات خود از سرکوبِ بیسابقۀ معترضان را در چهار شهر استان اصفهان، در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار رادیو فردا در میان گذاشتند. این سه شهروند که از بختیاریهای مقیم استان اصفهان هستند، از آنچه «نسلکشی معترضان قوم لُر» در استان اصفهان خواندهاند، سخن گفتهاند. آنها وضعیت شهرهای یزدانشهر، فولادشهر، شاهینشهر و بهارستان در این استان که جمعیت قابل توجهی از ساکنان آنها از بختیاریها و لرهای مقیم اصفهان هستند را همچون «شهرهای جنگزدۀ ایران پس از آزادی از دست نیروهای عراقی» توصیف میکنند. در اظهارات آنها همچنین به کشتار معترضان در شهرهای لردگان، فارسان، جونقان، هفشجان، بازفت در استان چهارمحال و بختیاری و ایذه، شهر بختیارینشین استان خوزستان اشاره شده است. شاهد عینی نخست که ساکن یزدانشهر است، به رادیو فردا گفته «جای شلیک گلوله بر در و دیوار شهر مشخص است. آجرهای دیوارها کنده و شیشهها شکسته است. بانکها و ساختمانهای دولتی آتش گرفته و سوختهاند. یزدانشهر الان انگار خرمشهرِ بعد از آزادی است.» این شهروند معترض گفته که سرکوب معترضان در روز و شب جمعه ۱۹ دی به اندازهای بود که «صبح شنبه که از خانه بیرون آمدم، پشت هر ماشینی یک جنازه افتاده بود. همه را زده بودند». او به نقل از یکی از اقوام خود که از کادر نظافت شهرداری است نیز افزود: «صبح روز بیستم دی که برای جمعآوری زبالهها به خیابانها رفتیم، از پسِ جمعکردن جنازهها برنمیآمدیم.» این شهروند از به «رگبار» بستن معترضان ساکن یزدانشهر با سلاحهای خودکار و «رحم نکردن» به افرادی که حتی از روی پشتبام «فقط تماشاچی» بودند، «رهگذران» و «صاحبان دکانها» اشاره کرده و افزوده «هر کسی که بیرون بود را میزدند». او همچنین از کشتهشدن چند عضو برخی از خانوادهها توسط مأموران خبر داده است. یزدانشهر از روز ۱۲ دی ماه، صحنۀ حضور خیابانی پرتعداد معترضان بود. پس از بازداشتهای گسترده شهروندان این شهر که در میان آنها، نام دستکم ۲۳ جوان و نوجوان زیر ۲۴ سال به چشم میخورد، شماری از والدین تهدید کرده بودند در صورت آزاد نکردن بچههایشان، آنها نیز به خیابان خواهند آمد. با این حال پس از سرکوب خشونتبار معترضان، خبر چندانی از این شهر بیرون نیامد، به جز آنکه خبرگزاری فارس و تسنیم از بازداشت فردی که با اسم خود ویدئوی تهدید به حضور خیابانی والدین را مطرح و منتشر کرده بود، خبر دادند. شاهد عینی دوم نیز به رادیو فردا گفته که در شهر بهارستان بین «۳۰۰ تا ۳۵۰» نفر کشته شدند که بیشتر آنها از بختیاریهای مقیم این شهرک هستند. او میگوید نیروهای امنیتی آنچنان خشونت بیسابقهای علیه معترضان به خرج دادند که هیچکس تصور آن را هم نمیکرد؛ «اصلاً فکر نمیکردم بتوانند تا این حد مرز کشتار را رد کنند. فکر نمیکردم هیچ آدمی بتواند دست به چنین کارهایی بزند». این شاهد عینی، گفته پس از درگیریها، پمپ بنزینهای بهارستان سوختهاند و بنزین عرضه نمیکنند و ساکنان این شهرک باید برای بنزینزدن به بیرون از منطقه بروند. او دربارۀ شاهینشهر نیز گفته او هنگام حملۀ اسرائیل و آمریکا به ایران، از «تعرض» به کشور بسیار ناراحت است، اما حالا به این نتیجه رسیده که مردم با دست خالی قادر به مقابله با «اوباش» حکومت نیستند. این شاهد عینی به خبرنگار رادیو فردا تأکید کرده که معترضان در شاهینشهر، «دست خالی بودند» و ایرانیان خارج از کشور، «قادر به فهم بلایی که در جریان سرکوب، بر سر مردم ایران آمد، نیستند». به گفتۀ این شهروند، مأموران تا بن دندان مسلح به سلاحهای جنگی، «پیر و جوان و زن و مرد را هدف قرار داده و حتی تیر خلاص به مجروحان و کشتهها» میزدند. او از کشتهشدن دستکم «۶۰۰ نفر» در این شهر خبر میدهد. رادیو فردا در شرایط خاموشی دیجیتال و قطع دسترسی مخابراتی به ایران، فعلاً قادر به راستیآزمایی در این زمینه نیست، اما بر اساس تازهترین آمار هرانا، «خبرگزاری فعالان حقوق بشر» مستقر در ایالات متحده، شمار کشتهشدگان تأیید شده به ۴٬۰۲۹ نفر رسیده است، در حالیکه تعداد موارد مرگِ در دست بررسی ۹٬۰۴۹ نفر اعلام شده است. این شاهد عینی ساکن شاهینشهر در اظهارات خود افزوده که برای شناسایی و تحویل گرفتن پیکرهای چند تن از اقوامش به سولۀ «باغ رضوان» اصفهان رفته و افزوده «تصاویر کهریزک مقابل آنچه در باغ رضوان دیدم هیچ بود». توصیف او از این سوله به این شرح است: «جنازهها روی هم ریخته شده بود، در حالی که آب خون از زیر بسیاری از آنها دیده میشد. برای شناسایی باید خودمان یکی یکی جنازهها را برمیداشتیم و به کناری میگذاشتیم تا جنازۀ زیر آن را ببینیم.» او از وضعیت وحشتناک چهرۀ کشتهشدگان، کبودیها و قابل شناسایی نبودن بسیاری از آنها بهدلیل ضربه سنگین و شلیک گلوله به صورت خبر داده و گفته در باغ رضوان نیز شمار زیادی از خانوادههایی که موفق به تحویل اجساد بستگان خود شده بودند، آنها را نوجوانان بین ۱۰ تا ۱۶ ساله معرفی میکردند. شهروند دیگری که ساکن فولادشهر اصفهان است نیز از شمار بالای کشتهشدگان در این شهر خبر داده و به رادیو فردا گفته آنچنان جو ارعاب و وحشتی به راه انداختهاند که «هیچکس از ساعت سه و چهار بعدازظهر به آن طرف، جرأت نمیکند به خیابان برود، حتی برای خرید دارو». او میگوید قبل از تاریکی هوا، مأموران لباس شخصی با فریاد «حیدر حیدر» و سلاحهای سنگین، مناطق مختلف این شهر و دیگر شهرهای استان اصفهان را قرق میکنند و حالا دیگر آنچنان «کشتاری راه انداختهاند و نسقی کشیدهاند که حتی کسی جرأت نکند از قطعی آب و برق و گرانی گلایه کند». این شهروند از افزایش قیمت مواد خوراکی از جمله گوشت تا مرز دو میلیون تومان در هر کیلو و روغن با قیمت ۶۰۰ هزار تومان در هر بطری خبر داده و گفته هر کس به هر قیمتی که بخواهد کالاهای خود را میفروشد، البته مردم پول ندارند که چیزی بخرند، اما هرج و مرج وحشتناکی هم شده و هیچ نظارتی نیست.» این شاهد عینی در عین حال از جمع کردن آنتنهای ماهواره در فولادشهر خبر داده و گفته «آنتنهای همۀ همسایههای ما را جمع کردهاند. اینترنت و تلفنها را بستهاند و میخواهند مردم ماهواره هم نداشته باشند که خبرها را دریافت کنند و کاملاً ایزوله باشند تا هر بلایی خواستند سرشان بیاورند.» جمع کردن آنتنهای ماهواره در صورتی ادامه دارد که پیش از این مقامهای انتظامی، این خبر را تکذیب کرده و آن را به «مأمورنماها» و افرادی که به قصد «اخاذی» و برای «بدنامکردن» نیروهای حکومت به منازل مراجعه میکنند، نسبت داده بودند. مقامهای حکومت ایران هنوز آمار دقیقی از شمار کشتهشدگان، زخمیها و بازداشتشدگان ارائه نکردهاند، آنها معترضان را «تروریست» نامیده و برآوردهای آماری رسانهای و فعالان حقوق بشر را نیز تکذیب میکنند. با این حال محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در اسلو، میگوید شمار معترضان کشته شده در دور تازۀ اعتراضات ایران «ممکن است حتی از بالاترین برآوردهای رسانهای نیز فراتر باشد». او بر اساس «اطلاعات رسیده از شاهدان عینی، خانوادهها و سایر شهروندان، همراه با دیگر شواهد موجود»، به این نتیجهگیری رسیده است. امیریمقدم افزوده: جمهوری اسلامی بدون تردید یکی از بزرگترین کشتارهای جمعی معترضان در دوران ما را مرتکب شده و همۀ شواهد حاکی از آن است که این کشتار برنامهریزی شده و با هماهنگی کامل انجام شده است. به گفتۀ او، «این نشان میدهد که این جنایات بر اساس دستوری واحد از سوی رهبر جمهوری اسلامی و با همکاری نیروهای سرکوب، بهویژه سپاه پاسداران، انجام شده است.»
ایران و جهان
آتشبس ۴ روزهای در شمال شرق سوریه برای اجرای تفاهم میان دمشق و «قسد» اعلام شد
آتشبس موقت چهار روزهای میان دولت سوریه و «قسد» همزمان با رسیدن به تفاهمات اولیه درباره استان حسکه، بهمنظور کاهش تنشها و گشودن راه برای ترتیبات سیاسی و امنیتی که زمینهساز مرحله جدیدی از ثبات در منطقه است، اعلام و به مورد اجرا گذاشته شد. دفتر ریاست جمهوری سوریه، سه شنبه ۳۰ دی تاکید کرد که توافق مشترکی میان دولت سوریه و قسد درباره چندین مسئله مرتبط با آینده استان حسکه حاصل شده است. خبرگزاری رسمی سوریه «سانا»، به نقل از این بیانیه گزارش داد که به قسد مهلت چهار روزهای برای رایزنی داده شده تا برنامهای تفصیلی برای ادغام عملی مناطق تدوین کند. دفتر ریاست جمهوری سوریه اعلام کرد: «در صورت حصول توافق، نیروهای سوری وارد مراکز شهرهای حسکه و قامشلی نخواهند شد و در حومه آنها مستقر خواهند ماند، و جدول زمانی و جزئیات مربوط به ادغام مسالمتآمیز استان حسکه، از جمله شهر قامشلی، بعداً مورد بررسی قرار خواهد گرفت». در این بیانیه همچنین تاکید شد که «نیروهای نظامی سوری وارد روستاهای کُرد نخواهند شد و طبق توافق هیچ نیروی مسلحی، جز نیروهای امنیتی محلی از اهالی همان منطقه، در این روستاها حضور نخواهد داشت.» در بیانیه ریاست جمهوری سوریه آمده است که مظلوم عبدی از طرف قسد، نامزدی برای پست معاون وزیر دفاع، همچنین نامزد برای سمت استاندار حسکه و اسامی نمایندگانی برای عضویت در مجلس الشعب (پارلمان سوریه) و فهرستی از افراد برای استخدام در مؤسسات دولت سوریه را پیشنهاد خواهد داد. در این بیانیه همچنین تاکید شد که دو طرف بر ادغام تمامی نیروهای نظامی و امنیتی قسد در چارچوب وزارتخانههای دفاع و کشور توافق کردهاند و مذاکرات درباره جزئیات مکانیزم ادغام همچنان ادامه خواهد داشت. افزون بر این، مؤسسات مدنی نیز در ساختار دولت سوریه ادغام خواهند شد. در بیانیه دفتر ریاست جمهوری سوریه آمده است که اجرای فرمان شماره ۱۳ مربوط به حقوق زبانی، فرهنگی و شهروندی کُردها نیز انجام خواهد شد، که نشاندهنده تعهد مشترک به ساخت سوریهای واحد و قدرتمند بر اساس مشارکت ملی و تضمین حقوق شهروندی برای همه اجزای آن است. اجرای این تفاهم و برقراری آتشبس مؤقت از ساعت ۸ شامگاه امروز (سه شنبه ۳۰ دی) به مورد اجرا گذاشته شد.
ترامپ برای ماریا کورینا ماچادو در دولت ونزوئلا پست تعیین میکند!
به گزارش رویترز، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، روز سه شنبه ۲۰ ژانویه اعلام کرد در حال بررسی این موضوع است که «ماریا کورینا ماچادو»، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، را «به شکلی» در امور کشورش دخیل کند، هرچند درباره نوع نقش یا جایگاهی که میتواند به او داده شود توضیح مشخصی ارائه نکرد. ترامپ در گفتگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «داریم با او صحبت میکنیم و شاید بتوانیم او را به نحوی وارد کار کنیم… دوست دارم بتوانم این کار را انجام بدهم.» رئیس جمهور آمریکا در حالی چنین موضعی گرفت که ماچادو هفته گذشته با او دیدار کرده و به گفته ترامپ، جایزه صلح نوبل خود را به او هدیه داده است. اظهارات تازه ترامپ از نگاه ناظران یک تغییر لحن محسوب میشود؛ زیرا او پیشتر، پس از عملیات نیروهای ایالات متحده در اوایل همین ماه و انتقال نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا، به بازداشت، درباره میزان محبوبیت ماچادو و توانایی او برای رهبری کشور تردید کرده بود. به گفته رویترز، حزب ماچادو در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که در انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا ۷۰ درصد آرا را به دست آورده است. ترامپ در ادامه همین گفتگو، از همکاری دولت خود با رئیس جمهور موقت ونزوئلا، «دلسی رودریگز»، نیز ابراز رضایت کرد و گفت که رویکردش نسبت به ونزوئلا تغییر کرده است: «قبلاً احساس خیلی بدی نسبت به ونزوئلا داشتم، اما حالا دارم ونزوئلا را دوست میدارم. خیلی خوب با ما همکاری کردهاند… خیلی خوب بوده است.» این موضعگیریها در شرایطی مطرح میشود که واشنگتن پس از تحولات اخیر در ونزوئلا، همزمان تلاش کرده است کانالهای ارتباطی خود را با ساختار قدرت موجود حفظ کند و در عین حال، رابطهاش با چهرههای اپوزیسیون را نیز از دست ندهد؛ مسیری که میتواند در هفتههای آینده به چانهزنیهای تازه درباره آرایش سیاسی آینده در کاراکاس منجر شود.
اظهارات کرباسچی در مورد توقیف روزنامۀ هممیهن
روز سه شنبه ۳۰ دی ماه غلامحسین کرباسچی مدیر مسئول روزنامه هممیهن از مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران بهدلیل توقیف این روزنامه انتقاد کرد. او در شبکۀ ایکس خطاب به پزشکیان نوشت: روزنامه هم میهن، در دولت شما باهمه ادعاها و شعارها که میدادید، با بهانۀ واهی توسط وزارت ارشادتان توقیف شد. غیر از زیانهای سیاسی حداقل صدنفر بیکار شدند. محمدجواد روح، سردبیر هممیهن خبر داده که این روزنامه به دلیل انتشار دو مطلب اخیر با عنوان «یادداشت سردبیر، از دی ۱۳۵۷ تا دی ۱۴۰۴ در شماره ۹۸۳» و «وقتی حریم درمان شکست» توقیف شده است.
انتشار تصاویر روحانی و ظریف در یک مراسم ختم پس از انتشار خبر بازداشت آنها
شماری از رسانههای ایران روز سهشنبه تصاویری از حسن روحانی، رئیس جمهوری پیشین، و محمد جواد ظریف، وزیر خارجه سابق، را منتشر کردند که در مراسم ختم مادر محمد شریعتمداری، از مقامهای پیشین جمهوری اسلامی، شرکت کرده بودند. برخی گزارشها در روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی و همچنین شبکهٔ ۱۴ تلویزیون اسرائیل حاکی از این بود که ظریف در جریان اعتراضات اخیر چندین بار با شاهزاده رضا پهلوی تماس گرفته و سپس حسن روحانی را در جریان این تماسها قرار داده است. شبکهٔ ۱۴ تلویزیون اسرائیل همچنین ادعا کرده بود که سپاه پاسداران هر دو را بازداشت کرده است. دفتر وزیر خارجهٔ پیشین ایران روز سهشنبه در بیانیهای به این خبر واکنش نشان داد و گفت: «اینکه فرد کذابی که مورد علاقه تندروهای گوناگون است، میتواند چنین دروغ بزرگی را از زبان یک نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی و یک چهرهٔ سیاسی طرح کند و این دروغ برای چندمین بار، مورد اقبال رسانه رژیم اسرائیل قرارگیرد، بلیه خطرناکی است». این دفتر افزوده که «سوءاستفادهٔ رسانهٔ رژیم اسرائیل در این روزهای پر درد، ناگزیرمان کرد که این داستانسرایی شرمآور را رسماً تکذیب کنیم».
اتحادیه اروپا تحریمها علیه ایران را به دلیل سرکوب معترضان «تشدید میکند»
رئیس کمیسیون اروپا روز سهشنبه پیشنهاد کرد که پس از سرکوب خونین معترضان در ایران، ممنوعیت بیشتری بر صادرات فناوریهای پهپادی و موشکی به ایران وضع شود. اورسولا فون در لاین در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا بهطور کامل در کنار زنان و مردان شجاع ایران ایستاده است، کسانی که جان خود را به خطر میاندازند تا برای خود و نسلهای آینده آزادی مطالبه کنند». او گفت: «اتحادیه اروپا پیشتر به دلیل نقض حقوق بشر، اشاعهٔ هستهای و حمایت ایران از جنگ روسیه علیه اوکراین، تحریمهای گستردهای علیه ایران اعمال کرده است». خانم فون در لاین افزود: «امروز پیشنهاد میکنیم صادراتهای بیشتری از فناوریهای حیاتی مرتبط با پهپاد و موشک ممنوع شود». رئیس کمیسیون اروپا تصریح کرد که همراه با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی و امنیتی این اتحادیه، در حال آمادهسازی تحریمهای جدیدی در واکنش به تداوم سرکوب خشن و بیرحمانه معترضان از سوی حکومت ایران هستیم.
لاوروف: «ناتو» بهطور جدی برای جنگ با روسیه آماده میشود
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، اعلام کرد که «ناتو» بهشکلی کاملاً جدی، در حال آماده شدن برای جنگ با روسیه است. لاوروف سه شنبه ۳۰ دی در یک کنفرانس خبری در مسکو افزود که کشورهای اروپایی میکوشند دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، را نسبت به تغییر موضعش درباره اوکراین، متقاعد سازند. او گفت: «کشور ما هرگز در حسن نیت برای حل و فصل بحران اوکراین کوتاهی نکرده اما غرب تلاش کرده تمامی توافقها را تضعیف کند.» وزیر خارجه روسیه همچنین بار دیگر بر پایبندی مسکو به یافتن راهحلی دیپلماتیک برای بحران اوکراین تأکید کرد و افزود که روسیه «به کاهش تنشها در تمامی مسیرها از جمله در پروندههای ونزوئلا و ایران علاقهمند است.» از زمان آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، کشورهای عضو ناتو با صفآرایی در برابر مسکو، دهها تحریم علیه روسیه اعمال کرده و در مقابل، حمایت سیاسی و نظامی گستردهای از کییف به عمل آوردند. با این حال، رئیس جمهور آمریکا از تابستان سال گذشته تلاشهایی را برای حلوفصل مناقشه و پایان دادن به جنگ آغاز کرده و طی ماههای اخیر کوششهای قابل توجهی برای دستیابی به توافق صلح میان روسیه و اوکراین انجام داده که با اشارههایی به احتمال واگذاری بخشی از مناطق شرقی اوکراین از سوی کییف همراه بوده است. رهبری اوکراین اما هرگونه واگذاری اراضی را رد کرده و آن را مسئلهای حاکمیتی دانسته است. کشورهای اروپایی نیز از این موضع حمایت کرده و از واشینگتن خواستهاند در صورت هرگونه حمله احتمالی روسیه در آینده، تضمینهای امنیتی ارائه دهد. تلاشهای آمریکا میان کییف و مسکو تا این لحظه به توافقی برای پایان دادن به این درگیری منجر نشده است.
ترامپ: دیگر خود را موظف نمیدانم فقط به «صلح» فکر کنم، کنترل کامل گرینلند را میخواهم
خبرگزاری رویترز گزارش داد دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در پیامی مکتوب به «یوناس گار استوره» نخستوزیر نروژ اعلام کرده است که دیگر خود را موظف نمیداند «صرفاً به صلح» فکر کند؛ زیرا به گفته او، نروژ جایزه نوبل صلح را به ترامپ نداده است. ترامپ در همین پیام بار دیگر خواستار کنترل آمریکا بر گرینلند شد و بر موضع خود درباره اعمال تعرفه علیه کشورهای اروپایی در صورت مخالفت با این خواسته پافشاری کرد. طبق این گزارش، پیام ترامپ در پاسخ به نامه کوتاهی از سوی نخست وزیر نروژ و «الکساندر استوب» رئیس جمهور فنلاند نوشته شده است. استوره گفته است او و استوب در پیام خود خواستار کاهش تنش لفظی شده و همچنین درخواست کرده بودند درباره این موضوع با ترامپ تماس تلفنی داشته باشند. به گفته نخست وزیر نروژ، پاسخ ترامپ مدت کوتاهی پس از ارسال پیام آنان رسیده و دولت آمریکا آن را به شکل گسترده با کشورهای دیگر نیز به اشتراک گذاشته است. ترامپ در نامه خود خطاب به نخست وزیر نروژ نوشته است: «با توجه به اینکه کشور شما تصمیم گرفت به خاطر متوقف کردن هشت جنگ و بیشتر، جایزه نوبل صلح را به من ندهد، دیگر احساس نمیکنم موظف باشم فقط به صلح فکر کنم، هرچند صلح همیشه در اولویت خواهد بود، اما اکنون میتوانم به آنچه برای ایالات متحده خوب و درست است فکر کنم.» رویترز تأکید میکند ترامپ مدتهاست بهطور علنی برای دریافت جایزه نوبل صلح تبلیغ میکند. نخست وزیر نروژ در واکنش به این پیام گفته است بارها برای ترامپ روشن کرده که نهاد تصمیمگیر درباره نوبل صلح، «کمیتهای مستقل» است و دولت نروژ در اعطای جایزه نقشی ندارد. رویترز یادآوری کرده که جایزه نوبل صلح سال گذشته به «ماریا کورینا ماچادو» رهبر مخالفان ونزوئلا تعلق گرفت، شخصیتی که اخیراً در دیدار با ترامپ، مدال طلای خود را به او هدیه داده بود، هرچند کمیته نوبل اعلام کرده این جایزه قابل انتقال، تقسیم یا پس گرفتن نیست. در بخش دیگری از پیام، ترامپ حاکمیت دانمارک بر گرینلند را زیر سؤال برده و نوشته است دانمارک نمیتواند این سرزمین را از روسیه یا چین «حفاظت» کند و اساساً «چرا حق مالکیت دارد؟». او همچنین مدعی شده است سند مکتوبی برای این مالکیت وجود ندارد و صرفاً «یک قایق صدها سال پیش آنجا پهلو گرفته»، در حالیکه به ادعای ترامپ «ما هم قایقهایمان آنجا پهلو گرفتهاند». این در حالی است که رویترز مینویسد حاکمیت دانمارک بر این جزیره پهناور و دارای منابع معدنی، در چارچوب مجموعهای از اسناد حقوقی الزامآور از جمله یک معاهده مربوط به سال ۱۸۱۴ مستند شده و ایالات متحده نیز در دورههای مختلف بهطور رسمی گرینلند را بخشی از «پادشاهی دانمارک» به رسمیت شناخته است. ترامپ در پایان پیام خود با لحنی تند به موضوع ناتو نیز پرداخته و نوشته است که «بیش از هر شخص دیگری از زمان تأسیس» برای ناتو کار کرده و اکنون ناتو باید «کاری برای آمریکا انجام دهد». او افزوده است: «جهان امن نخواهد بود مگر اینکه ما کنترل کامل و تمامعیار گرینلند را داشته باشیم.» این گزارش در شرایطی منتشر شده که طی روزهای اخیر، اعتراضاتی نیز در گرینلند علیه تهدیدهای ترامپ برای الحاق این سرزمین برگزار شده است. همچنین رویترز میگوید ترامپ تهدید کرده در صورت خودداری کشورهای اروپایی از همراهی با خواسته آمریکا درباره گرینلند، ممکن است از ابزار تعرفههای تجاری علیه متحدان اروپایی استفاده کند، موضعی که نگرانیها درباره تشدید تنش میان واشنگتن و پایتختهای اروپایی را افزایش داده است.
اتحادیه اروپا به دنبال اقدامات تلافیجویانه
اتحادیه اروپا در برابر تهدید تازه دونالد ترامپ به اعمال موجی از تعرفههای جدید علیه کشورهای اروپایی، همزمان دو مسیر را در پیش گرفته است: تشدید تلاشهای دیپلماتیک برای منصرف کردن واشنگتن از اجرای این تهدید و آمادهسازی اقدامات تلافیجویانه در صورتی که تعرفهها عملی شوند. به گفته دیپلماتهای اتحادیه اروپا، سفیران کشورهای عضو روز یکشنبه بر سر «توافقی گسترده» به تفاهم رسیدند تا فشارهای سیاسی و دیپلماتیک برای عقبنشینی ترامپ افزایش یابد. ترامپ روز شنبه اعلام کرده بود از اول فوریه، تعرفههایی «افزایشی» علیه دانمارک، سوئد، فرانسه، آلمان، هلند و فنلاند، و همچنین بریتانیا و نروژ اعمال خواهد کرد؛ اقدامی که تا زمانی ادامه مییابد که آمریکا اجازه پیدا کند گرینلند را «بخرد». دولتهای بزرگ اروپایی این سیاست را بهمثابه نوعی «باجخواهی» توصیف کردهاند. طبق گزارش رویترز، رهبران اتحادیه اروپا قرار است روز پنجشنبه در بروکسل در یک نشست اضطراری درباره گزینههای پاسخ گفتگو کنند. یکی از گزینههای اصلی، فعال سازی دوباره بستهای از تعرفههای اتحادیه اروپا بر واردات آمریکا به ارزش ۹۳ میلیارد یورو است، بستهای که پیشتر برای شش ماه تعلیق شده بود و در صورت تصمیم نهایی میتواند از ششم فوریه بهصورت خودکار اجرایی شود. گزینه دوم، استفاده از «ابزار ضد اجبار» اتحادیه اروپاست، سازوکاری که تاکنون هرگز بهکار گرفته نشده و میتواند محدودیتهایی فراتر از تعرفههای کالا ایجاد کند، از جمله محدود کردن دسترسی به مناقصههای عمومی، سرمایهگذاریها یا فعالیتهای بانکی، یا اعمال محدودیت در تجارت خدمات. اهمیت این گزینه از آنجا بیشتر میشود که آمریکا در بخش خدمات - از جمله خدمات دیجیتال - مازاد تجاری با اتحادیه اروپا دارد. با این حال، یک منبع اروپایی گفته است بسته تعرفهای در حال حاضر «حمایت گستردهتری» به عنوان نخستین واکنش دارد، در حالی که درباره فعالسازی ابزار ضد اجبار، نظرها «بسیار متفاوت» است. در همین حال، اتحادیه اروپا همچنان بر مسیر مذاکره تأکید میکند. آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا که ریاست نشستهای سران اتحادیه را برعهده دارد، در پیامی اعلام کرد رایزنیهای او با کشورهای عضو نشان داده است که اروپا در حمایت از دانمارک و گرینلند «متعهد» است و در برابر هرگونه فشار و اجبار نیز آمادگی دفاع از خود را دارد. از سوی دیگر، لارس لوکه راسموسن، وزیر خارجه دانمارک که در سفر به اسلو با همتای نروژی خود دیدار میکرد، گفت کپنهاگ همچنان بر دیپلماسی تمرکز خواهد کرد. او به توافقی اشاره کرد که دانمارک، گرینلند و آمریکا در روز چهارشنبه برای تشکیل یک «گروه کاری» به آن دست یافتهاند و افزود: «آمریکا فقط رئیس جمهورش نیست… در جامعه آمریکا سازوکارهای کنترل و توازن هم وجود دارد.» رویترز گزارش میدهد گفتگو با آمریکا احتمالاً یکی از محورهای اصلی نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس خواهد بود، جایی که ترامپ قرار است روز چهارشنبه سخنرانی کلیدی داشته باشد و نخستین حضورش در این رویداد طی شش سال گذشته رقم بخورد. یک دیپلمات اتحادیه اروپا در جمعبندی برنامه بروکسل گفته است: «همه گزینهها روی میز است، گفتگو در داووس با آمریکاییها، و بعد از آن گردهمایی رهبران.» در واکنش به تشدید تنش، هشت کشور هدفِ تهدید تعرفهای - که پیشتر نیز مشمول تعرفههای ۱۰ و ۱۵ درصدی آمریکا بودهاند - شمار محدودی نیروی نظامی به گرینلند اعزام کردهاند، اقدامی که همزمان با بالا گرفتن اختلاف بر سر آینده این جزیره پهناور قطبی صورت گرفته است. این کشورها در بیانیهای مشترک هشدار دادند تهدید تعرفهای روابط فراآتلانتیک را تضعیف میکند و خطر «چرخهای خطرناک» از تشدید تنش را بالا میبرد، با این حال اعلام کردند آماده گفتگو هستند، به شرط آنکه اصول «حاکمیت» و «تمامیت ارضی» محترم شمرده شود. مته فریدریکسن، نخست وزیر دانمارک نیز در بیانیهای اعلام کرد از پیامهای «یکدست» کشورهای اروپایی دلگرم شده و تأکید کرد: «اروپا باجخواهی را نمیپذیرد.» تهدید تعرفهای ترامپ همچنین بازارهای جهانی را متأثر کرده و به گفته رویترز، یورو و پوند در برابر دلار افت کردهاند و انتظار میرود نوسانات بازار دوباره افزایش یابد. در سطح سیاسی، اختلاف نظرهایی هم درباره شدت واکنش اروپا دیده میشود. یک منبع نزدیک به امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، گفته است او برای فعال سازی «ابزار ضد اجبار» فشار میآورد. در مقابل، مایکل مارتین، نخست وزیر ایرلند، با تأکید بر اینکه اتحادیه اروپا حتماً واکنش نشان خواهد داد، گفته است فعال کردن این سازوکار «کمی زود» است. جورجیا ملونی، نخست وزیر ایتالیا که به ترامپ نزدیکتر از برخی رهبران اروپایی توصیف میشود، این تهدید تعرفهای را «اشتباه» خوانده و گفته است چند ساعت پیش با ترامپ صحبت کرده و نظرش را صریحاً به او گفته است. در بریتانیا نیز مقامهای دولت از ضرورت پرهیز از تشدید تنش لفظی سخن گفتهاند. «لیزا نندی» وزیر فرهنگ بریتانیا، در پاسخ به پرسش درباره واکنش لندن به تعرفههای احتمالی، گفته است متحدان باید برای حل اختلاف با ایالات متحده همکاری کنند و افزوده است: موضع بریتانیا درباره گرینلند «قابل مذاکره نیست» و به سود همه است که به جای «جنگ لفظی» مسیر همکاری را انتخاب کنند. همزمان، این بحران سایهای بر توافقهای تجاری اخیر آمریکا با اروپا انداخته است. رویترز نوشته است تهدیدهای ترامپ پرسشهای جدی درباره توافقی که آمریکا با بریتانیا در ماه مه و با اتحادیه اروپا در ماه ژوئیه امضا کرده بود ایجاد کرده است، توافقهایی که از پیش نیز به دلیل نامتوازن بودن مورد انتقاد قرار داشتند، زیرا آمریکا تعرفههای گسترده خود را حفظ کرده بود اما طرفهای مقابل باید بسیاری از تعرفههای وارداتی را حذف میکردند. در همین چارچوب، پارلمان اروپا نیز در آستانه تعلیق روند بررسی توافق تجاری اتحادیه اروپا و آمریکا قرار گرفته است، قرار بود رأیگیری برای حذف بسیاری از تعرفههای وارداتی اتحادیه در روزهای ۲۶ و ۲۷ ژانویه انجام شود، اما مانفرد وبر، رهبر حزب مردم اروپا - بزرگترین فراکسیون پارلمان - گفته است فعلاً تصویب آن ممکن نیست. در یکی از تندترین پیشنهادها، یورگن هارت، نماینده حزب دموکرات مسیحی آلمان، حتی از «تحریم جام جهانی فوتبال» که آمریکا امسال میزبان آن است بهعنوان «آخرین راه» برای واداشتن ترامپ به عقبنشینی در موضوع گرینلند نام برده است. اکنون اتحادیه اروپا در موقعیتی قرار گرفته که از یک سو میخواهد از مسیر گفتگو مانع تشدید بحران شود و از سوی دیگر، با آماده کردن بستههای پاسخ، نشان دهد در برابر تهدیدهای اقتصادی و فشار سیاسی کوتاه نخواهد آمد، بحرانی که میتواند روابط اروپا و آمریکا را وارد مرحلهای تازه از تنش و بیاعتمادی کند.
توقف پروازهای لوفتهانزا به ایران
روز دوشنبه ۲۹ دی ماه خبرگزاری فرانسه به نقل از سخنگوی شرکت هواپیمایی لوفتهانزا آلمان گزارش داد که این شرکت تا تاریخ ۲۹ مارس (نهم فروردین ۱۴۰۵) هیچ پروازی از مبدأ تهران یا به مقصد آن انجام نخواهد داد. بر اساس این گزارش، سخنگوی لوفتهانزا اعلام کرد که شرکت اتریش ایرلاین، از زیرمجموعههای گروه هواپیمایی لوفتهانزا، نیز دستکم تا ۱۶ فوریه (۲۷ بهمن ماه) پروازهای خود به تهران را متوقف کرده است. این شرکت همچنین اعلام کرده که از روز سه شنبه ۳۰ دی ماه، مسیر سایر پروازهای خود در منطقه را تغییر داده و بهجای عبور از حریم هوایی ایران، از یک کریدور جایگزین در حریم هوایی عراق استفاده خواهد کرد. لوفتهانزا تأکید کرده است که تا اطلاع ثانوی از تردد در حریم هوایی ایران خودداری میکند. این تصمیم در پی هشدار آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا اتخاذ شده است. این نهاد اروپایی روز جمعه و در پی افزایش تنشها و احتمال حملات نظامی آمریکا، به تمامی خطوط هوایی اروپایی توصیه کرد از عبور از حریم هوایی ایران اجتناب کنند.
نمایندهٔ سازمان ملل: بررسی جنایت علیه بشریت در ایران در دستور کار قرار میگیرد
نمایندهٔ ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران میگوید شمار کشتهشدگان اعتراضات اخیر در ایران در حال افزایش است و ممکن است زمینه برای بررسی «جنایت علیه بشریت» از سوی نهادهای بینالمللی فراهم شود. مای ساتو، گزارشگر ویژهٔ وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران، در گفتگویی اختصاصی با شبکهٔ خبری «اِیبیسی» در روز سهشنبه سیام دی گفت که در حال بررسی نقض حقوق بشر توسط حکومت ایران است. او در مورد «جنایات احتمالی علیه بشریت» که جمهوری اسلامی مرتکب شده نیز گفت: «مأموریت حقیقتیابی که هماکنون وجود دارد، در بهترین موقعیت برای بررسی این موضوع قرار دارد.» خانم ساتو برآورد کرده است که دستکم ۵ هزار غیرنظامی در جریان سرکوب اعتراضات کشته شدهاند، هرچند به گفتهٔ او گزارشهایی از داخل ایران وجود دارد که شمار قربانیان را تا ۲۰ هزار نفر یا بیشتر نیز ذکر میکنند. به گفتهٔ مای ساتو، شورای حقوق بشر سازمان ملل بهزودی یک نشست اضطراری برگزار خواهد کرد و ممکن است مأموریت حقیقتیاب مستقلی را که پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ تشکیل شده بود، دوباره فعال یا تمدید کند. او افزود این مأموریت میتواند بررسی کند که آیا اقدامات مقامهای جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مشمول ارجاع به دادگاه کیفری بینالمللی میشود یا نه. خبرگزاری رویترز خبر داده است که نشست اضطراری شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد درباره خشونت در ایران شورای قرار است روز جمعۀ پیش رو برگزار شود. نمایندهٔ ویژهٔ سازمان ملل در ادامۀ مصاحبۀ تازۀ خود گفت گزارشهایی از پزشکان داخل ایران دریافت کرده که به دلیل قطع گستردهٔ اینترنت و ارتباطات، تنها از طریق ارتباطات ماهوارهای توانستهاند اطلاعاتی دربارهٔ شمار بالای کشتهها و مجروحان ارائه دهند. او تأکید کرد که قطع اینترنت نقش مهمی در پنهانسازی ابعاد واقعی سرکوب داشته است. در همین حال، شورای امنیت سازمان ملل هفتهٔ گذشته نشستی اضطراری دربارهٔ هدف قرار گرفتن معترضان در ایران برگزار کرد. با این حال، پس از اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دربارهٔ احتمال مداخله، برخی اعضای شورا بر لزوم پیگیری موضوع از مسیر دیپلماسی تأکید کردند. این در حالی است که نهادهای حقوق بشری خواستار اقدام شورای حقوق بشر شدهاند، نهادی که برخلاف شورای امنیت، تحت تأثیر حق وتوی چین و روسیه نیست. بر اساس آخرین آمار منتشرشده از سوی گروه حقوق بشری هرانا، شمار کشتهشدگان تأییدشده به بیش از چهار هزار نفر رسیده و هزاران مورد دیگر همچنان در دست بررسی است. این نهاد همچنین از زخمی شدن هزاران نفر و بازداشت دهها هزار معترض خبر داده است. خانم ساتو با اشاره به افزایش بیسابقهٔ اجرای احکام اعدام در ایران طی سال گذشته، نسبت به احتمال تشدید این روند در شرایط خاموشی ارتباطی هشدار داد. به گفتهٔ او، مجازات اعدام در ایران نه فقط ابزار قضایی، بلکه وسیلهای برای ایجاد هراس و کنترل جامعه است. او تأکید کرد که بررسی جنایت علیه بشریت نیازمند تحقیق مستقل و جمعآوری شواهد است، اما آنچه تاکنون دیده میشود «بسیار جدی» است و جامعهٔ جهانی نباید نسبت به آن بیتفاوت بماند.
موضوع جنایت علیه بشریت
در پاسخ به این پرسش «اِیبیسی» که آیا به نظر او «جنایت علیه بشریت» رخ داده است یا نه، خانم ساتو گفت که چنین احتمالی وجود دارد، اما این موضوع نیازمند بررسی و تحقیق است. او گفت: «جنایت علیه بشریت به نقضهای گسترده و سازمان یافتهٔ حقوق بشر علیه غیرنظامیان گفته میشود که شامل قتل، شکنجه و بازداشت خودسرانه است.» وی افزود: «همچنین وجود قصد و نیت هم ضروری است. تلفات بسیار زیادی رخ داده و من ویدئوهای فراوانی دیدهام که نیروهای امنیتی به سوی غیرنظامیانِ بیسلاح آتش میگشایند.» خانم ساتو در ادامه گفت: «اما فکر میکنم آنچه اکنون شاهد آن هستیم بسیار جدی است و به همین دلیل، مأموریت حقیقتیابی که هماکنون وجود دارد، در بهترین موقعیت برای بررسی این موضوع قرار دارد.» بر اساس تازهترین آمار هرانا، «خبرگزاری فعالان حقوق بشر» مستقر در ایالات متحده، شمار کشتهشدگان تأیید شده به ۴٬۰۲۹ نفر رسیده است، در حالی که تعداد موارد مرگِ در دست بررسی ۹٬۰۴۹ نفر اعلام شده است. این گروه همچنین گفته است دستکم ۵٬۸۱۱ نفر در جریان اعتراضات دچار جراحات شدید شدهاند و مجموع بازداشتها به ۲۶٬۰۱۵ نفر افزایش یافته است. در پاسخ به پرسشی دربارهٔ گزارشی جداگانه که از سوی پزشکان داخل ایران تهیه و با شبکه خبری «ایبیسی نیوز» در میان گذاشته شده و بر اساس آن دستکم ۱۶٬۵۰۰ معترض کشته و حدود ۳۳۰ هزار نفر زخمی شدهاند، خانم ساتو گفت که او نیز در حال دریافت ارقام مشابهی است. او گفت: «من برآورد حداقلی را بیش از ۵٬۰۰۰ نفر در نظر میگیرم، که این رقم عمدتاً از سوی سازمانهای محتاطتر گزارش میشود.» وی افزود: «اما مقامهای ایرانی نیز گفتهاند که این رقم حدود ۵٬۰۰۰ کشته خواهد بود، بنابر این به نظر من این عدد حداقل است.» خانم ساتو ادامه داد: «در عین حال گزارشهایی تا سقف ۲۰ هزار کشته نیز دریافت کردهام، این اطلاعات عمدتاً از طریق پزشکان شجاعی به دست رسیده که با دسترسی به استارلینک توانستهاند دربارهٔ افرادی که در بیمارستانها پذیرش کردهاند، اطلاعات ارائه دهند.» به گفتهٔ خانم ساتو، همهٔ پزشکان امکان ارائهٔ اطلاعات را نداشتهاند. او در پایان گفت: «فکر میکنم شمار واقعی قربانیان، پس از دستیابی به اطلاعات بیشتر، بهطور قابلتوجهی بالاتر خواهد بود.»
نت بلاکس: قطع اینترنت در ایران از ۲۸۰ ساعت گذشت
نت بلاکس، نهاد پایش اینترنت، روز سه شنبه ۳۰ دی، یعنی در سیزدهمین روز قطع سراسری اینترنت در ایران، در بهروزرسانی خود نوشت که «قطع سراسری اینترنت در ایران از مرز ۲۸۰ ساعت گذشته و کشور با جمعیتی بیش از ۹۰ میلیون نفر برای سیزدهمین روز پیاپی همچنان از ارتباطات جهانی جدا مانده است.» نت بلاکس همچنین نوشت که «ادامهٔ این خاموشی ارتباطی باعث شده است خانوادهها و دوستان نتوانند از وضعیت یکدیگر مطلع شوند.» این نهاد روز سه شنبه همچنین گفت که بررسی ترافیک برخی درگاهها و پلتفرمهای محدود نشان میدهد که حکومت ممکن است بهطور آزمایشی به سمت «وصل بر اساس لیست سفید» حرکت کرده باشد، رویکردی که تنها اجازهٔ فعالیت اینترنتی به برخی خدمات گزینش شده را میدهد. قطع اینترنت که بنابر گزارشها به دستور نهادهای امنیتی ادامه دارد، خسارتهای گستردهای به اقتصاد دیجیتال وارد کرده است. رضا الفتصفت، دبیر انجمن کسبوکارهای اینترنتی، گفته است که این خاموشی تاکنون بیش از ۴۰ هزار میلیارد تومان زیان مالی به کسبوکارهای کوچک و بزرگ وارد کرده است. این تحولات در حالی رخ میدهد که مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، روز یکشنبه در جلسهٔ هیئت دولت گفت با توجه به ضرورت تسهیل فعالیت کسبوکارهای اینترنتی و کاهش محدودیتهای ارتباطی، به علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، توصیه کرده است که محدودیت اینترنت در اسرع وقت برطرف شود. با این حال، آقای پزشکیان که خود ریاست شورای عالی امنیت ملی را برعهده دارد، توضیح نداده است چرا بهجای صدور دستور مستقیم به نهادهای مسئول، صرفاً به ارائهٔ توصیه بسنده کرده است.
نشست اضطراری سازمان ملل دربارۀ خشونت در ایران روز جمعه برگزار میشود
خبرگزاری رویترز نوشت، طبق سندی که روز سه شنبه ۳۰ دی منتشر شد، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد روز جمعۀ پیش رو نشستی اضطراری درباره ایران برگزار خواهد کرد. هدف از این نشست بررسی «خشونت نگرانکننده» علیه معترضان اعلام شده است. در نامهای که از سوی سفیر ایسلند، اینار گونارسون، به نمایندگی از گروهی از کشورها از جمله آلمان و بریتانیا ارسال شده و رویترز آن را مشاهده کرده است، آمده است: «برگزاری یک نشست ویژه ضروری است، زیرا وضعیت از اهمیت و فوریت بالایی برخوردار است، بهویژه به دلیل گزارشهای معتبر درباره خشونت شدید، سرکوب معترضان و نقض قوانین بینالمللی حقوق بشر در سراسر کشور.» سازمان ملل تأیید کرده است که این نشست ویژه روز جمعه برگزار میشود و تاکنون ۲۱ کشور از این طرح حمایت کردهاند. سازمان دیدهبان حقوق بشر نیز با محکوم کردن «کشتارهای گسترده و غیرقانونی»، خواستار آن شده است که هیئت تحقیق سازمان ملل، که در سال ۲۰۲۲ برای بررسی اعتراضات پیشین تشکیل شده بود، مرگهای اخیر را بررسی کند و بودجه بیشتری برای انجام این مأموریت دریافت کند. هیئت نمایندگی ایران در سازمان ملل هنوز به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداده است. با این حال، برخی دیپلماتها گفتهاند که ایران مجموعهای از پاسخها را برای نمایندگیهای مختلف ارسال کرده و در آن ادعاها درباره سرکوب را رد کرده است؛ جمهوری اسلامی مدعی شده که درگیریها پس از حملات مسلحانه علیه نیروهای امنیتی آغاز شده است. شورای امنیت سازمان ملل هفتهٔ گذشته نیز نشستی اضطراری دربارهٔ هدف قرار گرفتن معترضان در ایران برگزار کرد. با این حال، پس از اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، دربارهٔ احتمال مداخله، برخی اعضای شورا بر لزوم پیگیری موضوع از مسیر دیپلماسی تأکید کرده بودند. این در حالی است که نهادهای حقوق بشری خواستار اقدام شورای حقوق بشر شدهاند، نهادی که برخلاف شورای امنیت، تحت تأثیر حق وتوی چین و روسیه نیست.
اعضای پارلمان اروپا امروز دربارۀ وضعیت ایران گفتگو میکنند
هانا نویمان، نمایندهٔ آلمان و رئیس هیئت روابط با ایران در پارلمان اروپا میگوید امروز، سه شنبه ۳۰ دی قرار است اعضای این پارلمان دربارهٔ ایران بحث و گفتوگو کنند و پنجشنبۀ هفتۀ جاری نیز بر سر یک قطعنامه در این زمینه رأیگیری شود. خانم نویمان نوشته که تلاش خواهد کرد پارلمان مطالبات روشنی را دربارۀ ایران تصویب کند که نشاندهندهٔ همبستگی کامل با معترضان باشد، سرکوب خشونتبار رژیم را محکوم و عاملان آن را مجازات کند. این عضو فعال پارلمان اروپا در قبال ایران، این مطالبات را قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست تروریستی، مسدود کردن داراییهای بانکهای ایرانی و اجرای سختگیرانهٔ تحریمها، ارائهٔ ویزای اضطراری به افراد در معرض خطر و اقدام علیه سرکوب فراملی جمهوری اسلامی و اخراج دیپلماتها معرفی کرده است.
روسیه: تجارت با ایران را متوقف نمیکنیم
با وجود گزارشها در مورد کشتار هزاران نفر از شهروندان بهدست مأموران جمهوری اسلامی، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، روز سه شنبه گفت که مسکو «دلیلی برای توقف تجارت با ایران نمیبیند» و هر زمان که مناسب بداند، به همکاریهای تجاری با تهران ادامه خواهد داد، حتی با وجود تهدیدهای تحریمی و تعرفهای ایالات متحده. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز ۲۲ دی ماه اعلام کرد هر کشوری که با ایران معامله کند، با اِعمال تعرفه ۲۵درصدی بر تجارت خود با ایالات متحده روبهرو خواهد شد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، هفته گذشته هم با اشاره به این تعرفهها گفت که روابط مسکو و تهران بر پایه توافقهای رؤسای جمهوری دو کشور استوار است و «آمریکا نمیتواند آن را تحت تأثیر قرار دهد». لاوروف به پروژههایی مانند نیروگاه هستهای بوشهر و کریدور حملونقل شمال - جنوب بهعنوان نمونههای همکاری با جمهوری اسلامی اشاره کرد و تأکید کرد روسیه به اجرای این توافقها ادامه خواهد داد. در سالهای اخیر جمهوری اسلامی روز به روز منافع خود را بیشتر به روسیه گره زده و همکاریهای نظامی از جمله ارسال پهپاد از سوی ایران به مسکو، طی سالهای اخیر بارها جنجال برانگیز شده و حتی برای ایران تحریم بیشتر هم به ارمغان آورده است.
واکنش مدیر دیدهبان سازمان ملل به پس گرفتن دعوت از عراقچی برای شرکت در داووس
هیلل نویر، وکیل بینالمللی و مدیر اجرایی دیدهبان سازمان ملل در توییتی خطاب به عباس عراقچی نوشت که پس گرفتن دعوت برگزارکنندگان اجلاس داووس از او به خاطر جلوگیری از حملۀ پلیس به محل این نشست برای بازداشت این مقام ارشد جمهوری اسلامی بود. نویر پیش از این خبر داده بود که در صورت حضور وزیر خارجه ایران در اجلاس داووس، از او به اتهام «جنایت علیه بشریت» در دادستانی سوئیس شکایت رسمی ثبت خواهد کرد. این در حالی است که عراقچی پس گرفتن دعوت اجلاس داووس از او را ناشی از فشارهای سیاسی اسرائیل عنوان کرده بود. او مدعی شده که «مجمع جهانی اقتصاد حضور من در داووس را بر اساس دروغها و فشارهای سیاسی اسرائیل و نمایندگان و مدافعانش در ایالات متحده، لغو کرد.» روز دوشنبه ۲۹ دی، مجمع جهانی اقتصاد اعلام کرد که دعوت از وزیر خارجه ایران، برای شرکت در نشست امسال داووس و سخنرانی در این مجمع را لغو کرده است. در پُست این نهاد در شبکۀ ایکس در این زمینه آمده بود: «اگرچه او پاییز گذشته به این نشست دعوت شده بود، اما جانباختن غمانگیز غیرنظامیان در ایران طی هفتههای اخیر باعث شده است که حضور نمایندهای از دولت ایران در داووس امسال مناسب نباشد.» پیش از این هم نشست امنیتی مونیخ دعوت از وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران را پس گرفته بود.
