اخبار کارگری، زنان، ستم ملی، ایران و جهان چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۴
کارگری
دستکم ۵ کارگر شرکت عمران آبشار اسپادانا در تهران اخراج شدند
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از حال وش، پنج کارگر شرکت عمران آبشار اسپادانا اخیرا توسط کارفرما از محل کار خود اخراج شدند. بر اساس این گزارش، این کارگران بیش از یک ماه است هیچگونه حقوقی دریافت نکردهاند. آنان که به دلیل مشکلات معیشتی ناچار به مهاجرت از زاهدان به تهران شدهاند، هر کدام بیش از ۳۰ میلیون تومان مطالبات پرداخت نشده دارند. در این گزارش به نقل از یک منبع مطلع آمده است: کارفرما به کارگران اعلام کرده که «هر کاری دلتان میخواهد بکنید» حقوق شما را پرداخت نخواهم کرد.
ادامه اعتراض کارگران شهرداری منطقه دو زاهدان
صبح روز چهارشنبه ۲۹ مرداد ماه شماری از کارگران شهرداری منطقه دو زاهدان در اعتراض به عدم پرداخت معوقات مزدی خود مقابل ساختمان شهرداری زاهدان تجمع کردند. این کارگران که بین ۴ تا ۵ ماه مطالبات مزدی پرداخت نشده دارند، میگویند: علیرغم تجمعات مکرر مقابل نهادهای دولتی، هیچ پاسخ یا اقدامی در جهت پرداخت مطالبات آنان صورت نگرفته است. این کارگران که پنج ماه حقوق نگرفتهاند، میگویند: از آنجا که قراردادهای آنها موقت است با هر اعتراض تهدید به اخراج می شوند. آنها از شهرداریها بخواهند که با کارگران خود، قرارداد مستقیم منعقد کنند.
اعتراض کارگران ارکان ثالث نفت
شماری از کارگران ارکان ثالث نفت روز چهارشنبه ۲۹ مرداد ماه نسبت به تغییرات پیشنهادی طرح ساماندهی اعتراض کردند. کارگران ارکان ثالث صنعت نفت در مورد پیش نویس جدید در مورد طرح ساماندهی گفتند: اگرچه پیشنویس مذکور گامی در مسیر اصلاح فرآیند پرداختها محسوب میشود اما همچنان ساختار واسطهگری پیمانکاران تأمین نیرو که هیچ نقشی جز واسطهگری ندارند حفظ شده است. فعالان کارگری صنعت نفت در نامهای به معاون توسعه و مدیریت سرمایه انسانی وزارت نفت خواستارِ اصلاح طرح پیشنهادی ساماندهی کارکنان دولت شدند. گفتنی است، ظاهرا در طرح پیشنهادی، خبری از حذف پیمانکاران نیست و تأکید بر روی پرداخت مستقیم به کارگران است.
انفجار معدن طبس با بیش از ۵۰ کشته، ۵ مقصر به حبس تعلیقی محکوم شدند
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از مهر، ۵ متهم پرونده حادثه معدن طبس به حبس تعلیقی محکوم شدند. اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه در نشست خبری در خصوص پرونده کارگران معدن طبس گفت: در این پرونده پنج متهم در دادگاه بدوی محکوم شدند. بر اساس رأی صادره، یکی از متهمان به پرداخت معادل ۲۰ درصد دیه کامل در حق اولیای دم محکوم شد و هر پنج متهم نیز از جنبه عمومی جرم به تحمل سه سال حبس محکوم شدند. وی ادامه داد: در نهایت دادگاه با لحاظ اقدامات اصلاحی، برای چهار نفر از متهمان قرار تعلیق مراقبتی اجرای حکم به مدت دو سال در نظر گرفت و حبس متهم پنجم نیز به مدت پنج سال بهطور کامل معلق شد. این دادنامه با اعتراض مواجه شده و هماکنون در مرحله تجدید نظر قرار دارد که رأی نهایی آن به زودی صادر خواهد شد. به ادعای جهانگیر، “متهمان اقداماتی از جمله ارتقای ایمنی معدن، رسیدگی به وضعیت خانواده متوفیان، پیگیری شرایط کارگران معدن و همچنین پرداخت کامل دیه از محل پوشش بیمه به خانوادهها را انجام دادند. علاوه بر این، مبلغ ۳۵۰ میلیون تومان نیز مازاد بر دیه به هر یک از خانوادههای متوفیان پرداخت شد و برنامههای دیگری برای کاهش آلام این خانوادهها در دستور کار متهمان قرار گرفت.” مهر ماه ۱۴۰۳، بازپرس پرونده حادثه معدن طبس تأیید کرده بود که مسئولین معدن در زمینه ایمنی کوتاهی کردهاند. شامگاه شنبه ۳۱ شهریور ماه ۱۴۰۳، به دنبال نشت گاز در یکی از کارگاههای شرکت زغال سنگ معدنجو در طبس، انفجار در دو بلوک B و C به وقوع پیوست و دهها معدنچی کشته، زخمی و محبوس شدند. به گفته کارشناسان، در این واقعه که یکی از مرگبارترین حوادث معدنی در ایران ارزیابی میشود، عدم رعایت استانداردهای ایمنی و وجود نقصهای فنی در سیستم تهویه معدن، از دلایل اصلی وقوع این فاجعه بوده است. سه روز پس از این حادثه، مرگ تمام کارگران محبوس در معدن تایید شد و با جانباختن برخی از مصدومان طی هفتههای بعد از حادثه، تعداد جانباختگان به ۵۳ نفر رسید. هویت اکثر آنان احراز شده است و همچنین، با تایید مرگ مغزی برخی از مصدومان این حادثه، اعضای بدن این کارگران اهدا شد.
زنان
با حکم دادگاه انقلاب، نینا گلستانی و رزیتا رجایی به حبس محکوم شدند
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از هیرکانی، رزیتا رجایی و نینا گلستانی به حبس محکوم شدند. خانم ها گلستانی و رجایی پیشتر از بابت اتهام تبلیغ علیه نظام در فضای مجازی توسط شعبه سوم دادگاه انقلاب رشت محاکمه شدند. این افراد سپس توسط دادگاه مذکور هرکدام به یک سال حبس تعزیری محکوم شدهاند. بر اساس این گزارش، پرونده قضایی مشترک دیگری نیز در رابطه با این دو شهروند در حال رسیدگی قضایی است. "نشر اکاذیب، تردد بدون حجاب در معابر عمومی، انتشار عکس، تصاویر و مطالب خلاف عفت عمومی و افشای تحقیقات مقدماتی دادسرا"، از جمله اتهامات این افراد در پرونده مذکور است. رزیتا رجایی، در تاریخ ۱۲ مرداد ۱۴۰۴، با تودیع وثیقه از زندان لاکان رشت آزاد شد. وی در تاریخ ۲۸ تیر ماه، پس از برگزاری جلسه بازپرسی در دادسرای رشت، بازداشت و به زندان مذکور منتقل شده بود. نینا گلستانی، روز یکشنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۳، با تودیع وثیقه از زندان لاکان رشت آزاد شد. او روز سه شنبه ۲۱ اسفند ماه سال گذشته، توسط ماموران اطلاعات سپاه در رشت بازداشت و به زندان لاکان این شهر منتقل شده بود. نینا گلستانی و رزیتا رجایی، داستاننویسان ساکن رشت، پیش از نیز به واسطه فعالیتهای خود سابقه محکومیتهای قضایی داشته اند.
یک زن ۲۰ ساله توسط پدرش به قتل رسید
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از حال وش، زنی در زاهدان توسط پدرش به قتل رسید. هویت این زن، نسیبه تفکری، ۲۰ ساله و مادر یک کودک حدودا یک ساله گزارش شده است. بر اساس این گزارش، حوالی ساعت سه بعدازظهر روز سه شنبه ۲۸ مرداد، زمانی که خانم تفکری به دلیل سردرد در حال استراحت در منزل بود، پدرش با شلیک گلوله او را به قتل رساند. متهم پس از ارتکاب این اقدام از محل متواری شده است. خانم تفکری پیشتر به دلیل اختلاف خانوادگی با همسر خود به خانه پدرش بازگشته بود. پس از میانجیگری پدر همسرش، وی پذیرفته بود که به منزل خود بازگردد، اما با مخالفت پدر خود مواجه شد. این امر باعث بروز اختلاف میان او و پدرش شده بود.
ستم ملی
هوشیار شعبانی توسط نیروهای امنیتی در بانه بازداشت شد
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از کولبر نیوز، روز چهارشنبه ۲۹ مرداد ماه، هوشیار شعبانی، بازداشت شد. بر اساس این گزارش، بازداشت این شهروند با خشونت توسط نیروهای امنیتی همراه بوده است. مأموران بدون ارائه حکم قضایی به منزل او مراجعه کردند و زمانی که وی قصد خروج از محل و متواری شدن را داشت، با تیراندازی نیروهای نظامی از ناحیه پا زخمی و سپس بازداشت شد. هوشیار شعبانی، ۲۷ ساله و اهل بانه، پیشتر در شهریور ۱۴۰۰ بازداشت و با قرار وثیقه آزاد شده بود. او اواخر سال گذشته نیز از سوی دادگاه انقلاب سقز به یک سال حبس تعزیری بابت اتهام «تبلیغ علیه نظام» محکوم شد.
اعتراض بازاریان ساوه به بحران قطعی برق
روز چهارشنبه ۲۹ مرداد ماه جمعی از کسبه و بازاریان ساوه در اعتراض به قطعیهای مکرر برق دست به تجمع زدند و نسبت به تعطیلی اجباری بازار و نابودی معیشت خود هشدار دادند. بازاریان معترض میگویند که تداوم این وضعیت، کسب و کار را به مرز فروپاشی رسانده و در شرایطی که تورم و گرانی کمر مردم را شکسته است، قطع برق نیز آخرین رمق اقتصاد محلی را گرفته است. آنان تأکید دارند هیچ مسئول دولتی پاسخگوی وضعیت موجود نیست و تنها با وعدههای بیمعنی، افکار عمومی را سرگردان میکنند. این اعتراض در ادامه سلسله نارضایتیهای اجتماعی در شهرها و استانهای مختلف کشور نسبت به قطعی برق، بحرانهای زیرساختی و سوءمدیریت حکومتی شکل گرفته است. بحرانی که نه تنها اقتصاد،بلکه زندگی روزمره مردم را فلج کرده و خشم عمومی را بیش از پیش علیه ساختار سیاسی حاکم دامن میزند.
شهرداری تهران ساختمان انجمن صنفی روزنامهنگاران را پلمب کرد
رسانههای ایران اعلام کردند ساختمان انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران روز چهارشنبه ۲۹ مرداد توسط شهرداری تهران پلمب شده است. اکبر منتجبی، رئیس هیئت مدیره این انجمن به خبرگزاری ایسنا گفته است که شهرداری به این نهاد صنفی فشار وارد کرده که آن را تخلیه کند و پلمب کردن آن برای رسیدن به این هدف انجام شده است. او با انتقاد از عملکرد علیرضا زاکانی، شهردار تهران، درباره نهادهای صنفی و انجمنهای مستقل خبر داد مأموران شهرداری قرار است قفل ساختمان را باز کنند تا انجمن بتواند «وسایل خود را جمع کند». انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران در دولت اول حسن روحانی تأسیس شد، چند سال پس از تعطیل شدن نهاد فراگیرتر صنفی یعنی انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران در سال ۸۸. شهرداری تهران روز ۱۲ مرداد نیز ساختمان «خانه اندیشمندان علوم انسانی» را تخلیه و عملاً این نهاد فکری و فرهنگی را تعطیل کرده بود. منتقدان عملکرد شهرداری تحت مدیریت آقای زاکانی میگویند هدف از این اقدامات سیاسی است و به منظور تحت فشار قرار دادن افراد و نهادهای مستقل یا غیرهمسو با اصولگرایان انجام میشود.
گردهمایی بازنشستگان و فرهنگیان با خواست لغو حکم اعدام شریفه محمدی
جمعی از فرهنگیان و بازنشستگان رشت روز سه شنبه ۲ مرداد ماه مقابل ساختمان حسابرسی و هسته گزینش سازمان تأمین اجتماعی در گلسار دست به تجمع اعتراضی زدند و همزمان با طرح مطالبات صنفی خود خواهان لغو حکم اعدام شریفه محمدی فعال کارگری محبوس در زندان شدند. شرکتکنندگان در این تجمع با بیان اینکه امنیت شغلی، معیشتی و اجتماعی معلمان و بازنشستگان بهطور مستقیم تحت تأثیر سیاستهای ناعادلانه حاکمیت قرار دارد، تأکید کردند که سرکوب فعالان کارگری و صدور احکام سنگین علیه آنان، نشانهای آشکار از تشدید فضای سرکوب و نقض حقوق بنیادین شهروندان است. شرکت کنندگان در این تجمع، اعلام کردند که پیوند میان خواستهای معیشتی و مبارزه برای لغو مجازات اعدام، بخشی جدانشدنی از حرکتهای اجتماعی است و جامعه مدنی نمیتواند در برابر سرنوشت شریفه محمدی و سایر زندانیان سیاسی و کارگری بیتفاوت بماند.
نریمان رندانی توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، روز سه شنبه ۲۸ مرداد ماه، نریمان رندانی بازداشت شد. میلاد رندانی، برادر وی ضمن انتشار این خبر نوشت: برادرم نریمان برای بار سوم طی چند ماه اخیر بازداشت شد. دیروز نیروهای اطلاعات ساعت ۶ صبح مجددا به خانه ما آمده و نریمان را بازداشت کردند. از نریمان هیچ خبری ندارم و نمیدانم کجاست. نریمان رندانی، شهروند سقزی، روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ با تودیع وثیقه آزاد شد. او پیشتر در ۲۰ فروردین همان سال بازداشت شده و علت آن نامعلوم بود. رندانی پیشتر نیز در ۷ اسفند ۱۴۰۳ پس از بازداشت مرتبط با اعتصاب عمومی در شهرهای کردنشین، آزاد شده بود.
مهدی جهانگیری در تهران بازداشت شد
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، مهدی جهانگیری در تهران بازداشت شد. یک منبع نزدیک به خانواده این شهروند، ضمن تایید این موضوع به هرانا گفت: «بازداشت مهدی جهانگیری صبح امروز چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ در محل کار وی صورت گرفته است. مأموران وزارت اطلاعات بدون ارائه حکم قضایی اقدام به بازداشت آقای جهانگیری کردند.» بر اساس اطلاعات دریافتی هرانا، بازداشت این شهروند به دلیل انتشار مطالبی در فضای مجازی و اعتراض به قطعی مکرر برق، صورت گرفته است. تا زمان تنظیم این گزارش از محل نگهداری و اتهامات مطروحه علیه وی اطلاعی حاصل نشده است. مهدی جهانگیری، فارغ التحصیل دانشگاه تهران و کارگر شاغل در شهرک صنعتی گلگون است. آقای جهانگیری مورخ ۲۶ آذر ماه سال گذشته نیز در جریان تجمع اعتراضی کارگران این شهرک، توسط پلیس امنیت بازداشت شده بود. وی مدتی بعد با قرار تأمین کیفری آزاد شد.
یک نوجوان ۱۶ ساله توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از کولبرنیوز، یک نوجوان در شهرستان سرپل ذهاب بازداشت شد. هویت وی، وریا امیری، ۱۶ ساله و اهل شهرستان سرپل ذهاب، گزارش شده است. بر اساس این گزارش، این نوجوان روز سه شنبه ۲۸ مردادماه، بدون ارائه حکم قضائی توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. تا لحظه تنظیم این گزارش از دلایل بازداشت و اتهامات مطروحه علیه این نوجوان، اطلاعی حاصل نشده است.
اجرای حکم حبس، علیرضا فرشی بازداشت شد
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، علیرضا فرشی، فعال ترک (آذربایجانی) بازداشت شد. بر اساس اطلاعات دریافتی هرانا، بازداشت آقای فرشی امروز چهارشنبه ۲۹ مرداد ماه، پس از مراجعه به شعبه اجرای احکام دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان مرند صورت گرفته است. وی جهت تحمل دوران محکومیت هشت ماه حبس خود به زندان مرند منتقل شد. این فعال ترک (آذربایجانی)، روز شنبه ۲۵ مرداد ماه، پیرو احضار قبلی، با مراجعه به شعبه سوم اجرای احکام کیفری دادسرای شهرستان بهارستان استان تهران، یک نامه نیابت قضایی دریافت کرد. به موجب این نامه، وی موظف شد برای اجرای محکومیت خود، به دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان مرند مراجعه کند. محکومیت حبس علیرضا فرشی در تاریخ ۳۰ فروردین ماه سال جاری توسط شعبه ۳۶ دادگاه تجدید نظر استان تهران تایید شد. وی در اسفند سال ۱۴۰۳، توسط شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران، به صورت غیابی از بابت اتهام فعالیت تبلیغی علیه نظام به هشت ماه حبس محکوم شده بود. علیرضا فرشی دیزجیکان، فعال ترک (آذربایجانی) ساکن شهرستان مرند، پیشتر نیز از بابت فعالیت های خود سابقه بازداشت و برخورد های قضایی را داشته است.
جمهوری اسلامی برای دومین بار درخواست اعاده دادرسی بابک شهبازی، زندانی سیاسی محکوم به اعدام، را رد کرد
دیوان عالی جمهوری اسلامی بار دیگر درخواست اعاده دادرسی بابک شهبازی، زندانی سیاسی محکوم به اعدام، را رد کرد. گروه مشاوران حقوقی دادبان روز چهارشنبه ۲۹ مرداد در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که شعبه ۹ دیوان عالی جمهوری اسلامی به ریاست قاسم مزینانی، که پیش از این نیز درخواست اعاده دادرسی بابک شهبازی را رد کرده بود، برای بار دوم درخواست او را رد کرده است. بابک شهبازی، شهروند ۴۴ ساله، نصاب و تعمیرکار کولر و پدر دو فرزند است. او در اردیبهشت ۱۴۰۳ بازداشت شده و با اتهام «ارتباط با اسرائیل» توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب اسلامی تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی به اعدام محکوم شده و در حال حاضر در زندان قزلحصار به سر میبرد. شعبه نهم دیوان عالی جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته اولین درخواست اعاده دادرسی آقای شهبازی را در کمتر از ۲۴ ساعت رد کرده بود. دو تن از همبندیهای پیشین او در زندان تهران بزرگ، در بیانیهای تأکید کردهاند که روند پرونده او «دادرسی نیست»، بلکه «یک قتل سازمان یافته است.» همچنین بابک شهبازی در نامهای به رئیس قوه قضاییه تأکید کرده که بیگناه است و هیچ سند و مدرکی مبنی بر ارتباط او با اسرائیل وجود ندارد. کیهان شهبازی، برادر این زندانی سیاسی محکوم به اعدام، به تازگی در گفتگویی اختصاصی به صدای آمریکا گفت که بابک شهبازی طی هفت ماه نخست بازداشت در سلول انفرادی تحت بازجویی بوده است. بر اساس این گزارش، صدور حکم اعدام برای بابک شهبازی بر اساس اعترافات اجباری تحت فشار از زندانیان دیگر صورت گرفته است. جمهوری اسلامی تاکنون بارها زندانیان سیاسی و شهروندان عادی را با اتهامات واهی از جمله ارتباط با اسرائیل اعدام کرده است. بنابر اعلام یک نهاد حقوق بشری، در حال حاضر دستکم ۶۷ زندانی سیاسی در زندانهای مختلف جمهوری اسلامی در ایران زیر خطر اعدام قرار دارند. بر اساس گزارش سالانه ایالات متحده درباره نقض حقوق بشر در نقاط مختلف جهان، وضعیت حقوق بشر در ایران در سال ۲۰۲۴ میلادی «بدتر» شده است.
خسرو علیکردی، وکیل خانوادههای دادخواه به «سه شنبههای نه به اعدام» پیوست
خسرو علیکردی، وکیل خانوادههای دادخواه، اعلام کرد که به کارزار «سه شنبههای نه به اعدام» میپیوندد. علیکردی با انتشار تصویری از وریشه مرادی، پخشان عزیزی و شریفه محمدی، سه زندانی سیاسی زن محکوم به اعدام، پیوستن خود به این کارزار را اعلام کرد. خسرو علیکردی، وکیل مدافع فاطمه سپهری، از زندانیان سیاسی و چند تن از خانوادههای دادخواه جنبش «زن، زندگی، آزادی»، از جمله خانواده ابوالفضل آدینهزاده بوده است. او در دو سال گذشته دو بار بازداشت شده است. کارزار «سه شنبههای نه به اعدام» از سهشنبه ۹ بهمن ۱۴۰۲ از سوی زندانیان سیاسی در ایران آغاز شد. تاکنون زندانیان سیاسی و غیرسیاسی در ۴۸ زندان ایران به این کارزار پیوستهاند و هر سه شنبه بهطور دستهجمعی علیه مجازات اعدام دست به اعتصاب غذا میزنند. بسیاری از آنها شاهد اعدام همبندیهای خود بودهاند.
ایران و جهان
تعلیق خدمات کنسولی سفارت اتریش در تهران
سفارت اتریش در تهران روز چهارشنبه ۲۹ مرداد ماه اعلام کرد که تمامی خدمات کنسولی خود را تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درآورده است. در اطلاعیه رسمی این سفارتخانه آمده که موانع فائقناپذیر، علت اصلی این تصمیم بوده و به همین دلیل نه تنها ثبت درخواستهای جدید امکانپذیر نیست، بلکه تمامی وقتهای رزرو شده نیز لغو شدهاند. بر اساس این بیانیه، حتی پروندههای قبلی نیز در حال حاضر قابل بررسی نیستند و متقاضیان تنها در صورت بازگشت اوضاع به حالت عادی میتوانند دوباره اقدام کنند. بهعلاوه، خدمات اضطراری و پاسخگویی ایمیلی که پیشتر در شرایط خاص انجام میشد نیز بهطور کامل متوقف شده است. گزارشها نشان میدهد این تعلیق ابتدا تا پایان آگوست ۲۰۲۵ اعلام شده بود، اما اکنون تمدید شده و تا ۳۰ سپتامبر ادامه خواهد داشت. این اقدام هزاران متقاضی ویزا و اقامت را در ایران، در وضعیت بلاتکلیفی قرار داده است.
آمادگی ایران از بیم جنگ دیگری با اسرائیل، فرمانده خاتمالانبیا: در حالت آمادهباش هستیم
با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال مجدد اسرائیل و تهدیدات پیاپی وزیردفاع و سایر مقامات اسرائیلی علیه علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران، مقامات پیشین و فعلی ایران هشدار دادهاند که امکان حمله مجدد اسرائیل به ایران در هفتهها و حتی روزهای آینده وجود دارد. در حالیکه وزیردفاع ایران گفته در صورت حمله مجدد اسرائیل از موشکهای پیشرفتهتری استفاده خواهد شد، فرمانده قرارگاه «خاتمالانبیا» سپاه پاسداران نیز اعلام کرده که نیروهای مسلح درآمادهباش جنگی هستند. با وجود اینکه برخی از کارشناسان نظامی و سیاسی میگویند احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران در هفتههای آینده بسیار زیاد است، عباس عراقچی وزیرخارجه ایران معتقد است که خطر حمله اسرائیل به ایران در شرایط فعلی چندان زیاد نیست، او پیش از حمله اسرائیل در ۲۳ خرداد ماه نیز سخنان مشابهی گفته بود اما اخیرا در مصاحبهای با یک فعال رسانهای گفته است پیش از جنگ ۱۲ روزه ایران سه بار تا نزدیکی جنگ با اسرائیل پیش رفته بود. عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران روز چهارشنبه گفت اگر اسرائیل باردیگر به ایران حمله کند از موشکهای پیشرفتهتر برای هدف قراردادن اسرائیل استفاده خواهیم کرد. نصیرزاده همچنین گفت موشکهای به کار رفته در جنگ ۱۲ روزه، ساخت سالهای قبل وزارت دفاع بود ولی « ما امروز موشکهایی را ساختهایم و در اختیار داریم که دارای توانمندیهای بسیار بهتری از موشکهای قبلی است». با اینکه نصیرزاده درباره اینکه تهران در طول دو ماه گذشته به چه فناوری جدیدی برای ساخت موشکهای تازه دست یافته توضیحی ارائه نکرد ولی برخی از رسانههای غربی از تماس حکومت ایران با چین برای دراختیار گرفتن موشکهای جدید و همچنین استفاده از فناوری چینی برای ساخت موشکهای دیگری خبر دادهاند از جمله «نیویورک پست» نوشته است صدها موشک با فناوری جدید درحال ساخت در ایران است. در روزهای اخیر سایر رسانههای غربی و اسرائیلی نیز اخبار مشابهی درباره همکاری موشکی ایران و چین برای بازسازی تسلیحات موشکی ایران منتشر کردهاند با این حال چین رسما چنین اخباری را تایید نکرده است. ارتش اسرائیل میگوید بخش مهمی از صنایع، پایگاهها، لانچرها و منابع ساخت موشکهای دوربرد ایران را در جریان جنگ ۱۲ روزه نابود کرده است. ایران در آغاز آن جنگ در هر روز صدها موشک و پهپاد به سوی اسرائیل پرتاب میکرد که اغلب آنها نابود شدند، اما در روزهای پایانی این تعداد بطرز چشمگیری کاهش یافت اما برخی از این موشکها به مناطق مسکونی شهرهای اسرائیل برخورد کردند و موجب کشته و زخمی شدن دهها نفر شدند. با این حال عزیز نصیر زاده میگوید اگر جنگ ادامه مییافت برتری به سود ایران تغییر میکرد. به گفته او: سامانههای پدافندی اسرائیل « در روزهای اول جنگ، تنها مانع اصابت حدود ۴۰ درصد از موشکهای ما شد، اما در روزهای پایانی جنگ ۹۰ درصد موشکهای ما به اهداف برخورد میکردند که مشخص بود هم تجربیات ما بالا رفته است و هم اینکه توان دفاعی طرف مقابل کاهش یافته است.» وزارت دفاع اسرائیل میگوید از میان ۵۵۰ فروند موشک بالستیک تنها ۳۱ موشک ایرانی به خاک اسرائیل اصابت کرده است که از آن میان دو موشک به موسسه علمی وایزمن و پالایشگاه حیفا خسارات و تلفاتی برجای گذارد و سایر موشکها نیز به نقاط مسکونی اصابت کردهاند. همزمان روز چهارشنبه فرمانده قرارگاه خاتمالانبیا گفت نیروهای مسلح در آمادگی کامل به سر میبرند و هرگونه «حرکت دشمن را به دقت رصد میکنند». فرمانده این قرارگاه که نام او اعلام نشده است در دیدار با پورخاقان رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح همچنین گفته است: «چنانچه آنها دچار اشتباه محاسباتی شوند و مجدداً بخواهند تعرض به خاک مقدس کشورمان داشته باشند، با پاسخ کوبندهتر روبهرو خواهند شد.» او جانشین علی شادمانی فرمانده سابق این قرارگاه شده که گفته شده در جریان تعقیب و گریز با ماموران داخلی موساد در تهران در روزهای نخست جنگ کشته شد. رهبر جمهوری اسلامی شادمانی را پس از کشته شدن غلامعلی رشید فرمانده قبلی قرارگاه خاتمالانبیا درحمله اسرائیل به جلسه فرماندهان نظامی جانشین او کرده بود. رسانههای ایران همچنین از برگزاری رزمایش موشکی «اقتدار پایدار ۱۴۰۴» در روز پنجشنبه خبر دادهاند. عباس حسنی سخنگوی این رزمایش به «ایرنا» گفته است این رزمایش به مدت ۲ روز در محدوده شمال اقیانوس هند و دریای عمان برگزار خواهد شد و در طی آن « طیف گسترده موشکهای کروز نقطهزن با بردهای کوتاه، بلند و میان برد برای اصابت و انهدام اهداف شناور سطحی» استفاده خواهد شد. در همین حال برخی تحلیلگران سیاسی و نظامی میگویند اسرائیل درحال آماده شدن برای حمله مجدید به ایران در أواخر ماه اوت و یا پیش از دسامبر است. از جمله «فارین پالیسی» در این باره نوشته است با توجه به تلاش ایران برای بازسازی نظامی خود و همچنین مجموع اتفاقات سیاسی در آمریکا، احتمال حمله اسرائیل به ایران که تلاشی دیگر برای تضعیف کامل حکومت خواهد بود، کاملا وجود دارد. وزیر دفاع و نخستوزیر اسرائیل در روزهای اخیر باردیگر با هشدار به علی خامنهای و حکومت ایران گفتهاند که درصورت نیاز باردیگر به ایران حمله خواهند کرد. پایگاه «بصیرت» وابسته به معاونت سیاسی سپاه پاسداران اخیرا نوشته است که قصد اسرائیل و آمریکا کشتن خامنهای است. مقامهای اسرائیلی در طول جنگ اظهارات متفاوتی درباره قصد خود مبنی بر کشتن علی خامنهای ارائه کردند اما ترامپ اعلام کرد که آمریکا فعلا قصدی برای کشتن خامنهای ندارد. ترامپ همچنین گفته بود اجازه کشتن خامنهای را نداده است. باراک راوید خبرنگار «آکسیوس» در جریان جنگ ۱۲ روزه به نقل از منابع خود گزارش داده بود اسرائیل فرصت کشتن رهبر جمهوری اسلامی را داشته ولی ترامپ مانع شده بود. جمهوری اسلامی پیش از حمله اسرائیل در بامداد ۲۳ خرداد نیز رزمایشهای مشابهی برگزار و نیروهای مسلح در آمادهباش کامل بودند با این حال جنگندههای اسرائیلی در ساعات نخست حمله به ایران فرماندهان نظامی را از پا درآوردند، پایگاههای اتمی و نظامی و تسلیحاتی را هدف قرار دادند و یگان داخلی موساد نیز فرماندهان نظامی و امنیتی و دستاندرکاران برنامه اتمی و مراکز مختلف حکومتی ایران را مورد حمله قرار داد. رحیم صفوی دستیار و مشاور علی خامنهای روز دوشنبه گفت که احتمال وقوع جنگ تازه وجود دارد و باید خود را برای بدترین سناریو آماده کنیم.
سفر چهار مقام سپاه پاسداران به کابل برای دستیابی به فهرست افشا شده همکاران پیشین بریتانیا
روزنامه «دیلی میل» چاپ بریتانیا گزارش داده است که چهار مقام سپاه پاسداران برای به دست آوردن فهرست افشا شده همکاران پیشین افغان بریتانیا، به کابل سفر کردهاند. بر اساس گزارش روز دوشنبه ۲۷ مرداد این روزنامه، ایران و طالبان برای بازداشت این افراد با هم همکاری میکنند. روزنامه تلگراف چاپ بریتانیا نیز اوایل ماه اوت گزارش داده بود که سپاه پاسداران در تلاش است تا فهرست افشا شده را بهدست بیاورد و از آن برای شناسایی و ردیابی جاسوسان «امآی۶» استفاده کند. در همین حال، شماری از همکاران پیشین افغان نیروهای بریتانیایی مستقر در ایران میگویند که پس از افشای این فهرست، در نگرانی شدید به سر می برند. در گزارش دیلی میل به نقل از یک مقام ارشد ایرانی که نامش فاش نشده، آمده است که طالبان این فهرست را تحویل داده است. به نوشتهٔ این روزنامه، مقامهای سپاه پاسداران میخواهند تا پیش از وضع مجدد تحریمهای غرب بر ایران، جاسوسان بریتانیایی را پیدا کرده و از این موضوع به عنوان فشار در مذاکرات هستهای استفاده کنند. حکومت ایران هنوز به این گزارش واکنش نشان نداده است. این گزارش میافزاید که طالبان در مقابل میخواهند حکومتشان از سوی جمهوری اسلامی به رسمیت شناخته شود. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، به پرسشهای رادیو آزادی در این مورد پاسخ نداد، اما یک مقام طالبان به روزنامه دیلیمیل گفته است: «اگر چه با توجه به بدرفتاری مقامهای ایرانی و حکومت آن کشور با پناهجویان افغان نباید هیچ همکاری صورت گیرد»، اما به گفته او، اگر این کار موجب به رسمیت شناخته شدن حکومت طالبان شود، «معامله بدی» نیست. پیشتر روزنامه تلگراف در اوایل ماه جاری میلادی گزارش داده بود که سپاه پاسداران فهرست ۲۵ هزار نفری که اطلاعات آنان در فوریه ۲۰۲۲ فاش شده بود، را از طالبان خواسته است، اما حکومت بریتانیا برای اینکه جان این افراد به خطر نیفتد، مانع از رسانهای شدن این موضوع شد و برنامهٔ انتقال پنهانی همکاران افغان خود را آغاز کرد. در اطلاعات افشا شده همچنین، فهرستی شامل نام و جزئیات حداقل ۱۰۰ نفر از همکاران سازمان جاسوسی «امآی۶» بریتانیا در افغانستان منتشر شده است. روزنامه تلگراف گزارش داده بود که ایران تلاش میکند از این طریق، جاسوسان «امآی۶» را شناسایی کرده و به دام بیاندازد. رسانههای بریتانیایی گفتهاند که همکاری میان ایران و طالبان برای شناسایی و ردیابی این افراد، سیاستمداران بریتانیایی را عمیقاً نگران کرده است.
نگرانی شدید همکاران پیشین نیروهای بریتانیایی در ایران
شماری از همکاران پیشین نیروهای بریتانیایی مستقر در ایران نیز میگویند که پس از افشا این فهرست، در نگرانی شدید به سر میبرند. یکی از این افراد که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به رادیو آزادی گفت: «طالبان میخواهند از این فهرست استفاده سیاسی کنند، ما اینجا در ایران هستیم، اگر این فهرست به ایران سپرده شود، جان ما بیشتر در معرض خطر قرار خواهد گرفت و حتی ممکن است اعدام شویم، ما از بریتانیا میخواهیم که هرچه زودتر ما را از اینجا انتقال دهد». یکی دیگر از همکاران پیشین افغان نیروهای بریتانیا که با خانوادهٔ سه نفرهٔ خود در ایران زندگی میکند، میگوید که همکاری ایران و طالبان در این زمینه او را بسیار نگران کرده است و هر لحظه خطر بازداشت را حس میکند. او همچنین به شرط عدم افشای نام خود، به رادیو آزادی گفت: «ما بسیار نگران و در ترس به سر میبریم، وضعیت در ایران طوری است که همه روزه افغانها را بازداشت میکنند، به خصوص در برابر نظامیان پیشین بسیار جدی هستند، آنها را بازداشت و اخراج میکنند. این وضعیت برای ما بسیار نگران کننده است و من به خاطر زندگی خود و آیندهٔ خانوادهام بسیار در ترس به سر میبرم». در تحلی دیگر، پیش از این اطلاعات شخصی هزاران همکار پیشین افغان نیروهای بریتانیایی که به طور امن به این کشور منتقل شده بودند نیز پس از آن که یک شرکت قراردادی مربوط به وزارت دفاع بریتانیا هدف حمله اینترنتی قرار گرفت، افشا شد. این شرکت که «جیت سنتر» نام دارد و خدمات قبل از پرواز را برای مسافرین ارائه میکند، گفته است که در اطلاعات ثبتشده یک رخنه امنیتی کشف کرد، زمانی که پی برد افراد غیرمجاز به ایمیلهای شرکت دست یافتهاند که فقط «تعداد محدودی» به آن دسترسی دارند. به نظر میرسد که در جریان این رخنهٔ امنیتی، اطلاعات شخصی بیش از ۳۷۰۰ افغان که در سال ۲۰۲۴ به بریتانیا منتقل شده بودند، فاش شده است. در میان این افراد، اسامی سربازان اعزام شده به تمرینات نظامی و خبرنگارانی که وزیران را در سفرها همراهی میکنند نیز دیده میشوند.
تأکید روسای جمهوری ایران و بلاروس بر گسترش روابط دوجانبه و همکاری نظامی - فنی
روسای جمهور بلاروس و ایران روز چهارشنبه ۲۹ مرداد در مذاکرات مینسک اعلام کردند که قصد دارند روابط دوجانبه خود را در تمام زمینهها از جمله امور دفاعی گسترش دهند. خبرگزاری دولتی بلاروس، بلتا، اعلام کرد که الکساندر لوکاشنکو و مسعود پزشکیان توافق کردند بر روی یک معاهدهٔ همکاری استراتژیک کار کنند. این خبرگزاری به نقل از لوکاشنکو نوشت: «در شرایط آشفتهٔ ژئوپلیتیکی، مینسک و تهران گامهای مداوم و متعادلی را برای توسعه بیشتر همکاریها برمیدارند و سخت تلاش میکنند تا هر چالش جدید را به فرصتی جدید تبدیل کنند». او افزود: «ما آمادهایم تا در مورد هر موضوعی بحث کنیم، هیچ موضوع ممنوعهای نداریم». به گفتهٔ رئیس جمهور بلاروس، تهران و مینسک میتوانند در طیف وسیعی از زمینهها از جمله «همکاری نظامی - فنی» با یکدیگر کار کنند. لوکاشنکو، متحد نزدیک ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، به این کشور اجازه داد تا از خاک بلاروس به عنوان پایگاهی برای حملهٔ تمام عیار خود به اوکراین استفاده کند و بعداً با میزبانی موشکهای هستهای تاکتیکی روسیه موافقت کرد. ایران نیز پهپادهایی را برای استفاده در جنگ به روسیه تحویل داده است و پزشکیان در ماه ژانویه یک پیمان همکاری استراتژیک با پوتین امضا کرد، اگرچه این پیمان شامل بند دفاع متقابل نبود. هم ایران و هم بلاروس تحت تحریمهایی هستند که پزشکیان آنها را «تحریمهای غیرقانونی غرب» توصیف کرد. خبرگزاری بلاروس به نقل از او نوشت که ایران آماده است تا در زمینه «خنثی سازی» چنین اقداماتی به مینسک کمک کند و خاطر نشان کرد که ایران در این زمینه بیش از ۴۰ سال تجربه دارد. پزشکیان گفت که دو کشور باید روابط اقتصادی و سایر روابط خود را به سطحی برسانند که با سطح بالای اعتماد بین آنها مطابقت داشته باشد. او خطاب به لوکاشنکو گفت: «البته، دیدگاههای مشترک ما باید در حوزههای اقتصادی و فرهنگی، در توسعه گردشگری بین کشورهایمان و همچنین، همانطور که شما اشاره کردید، در توسعه همکاریهای نظامی - فنی اجرا شود».
وزارت دفاع اسرائیل طرح عملیاتی ارتش برای اشغال شهر غزه را تصویب کرد
وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد طرح ارتش برای اشغال شهر غزه را تصویب کرده و مجوز فراخوان حدود ۶۰ هزار نیروی ذخیره را برای اجرای آن صادر کرده است. به گزارش رسانههای اسرائیل، ییسرائل کاتس، وزیر دفاع این کشور روز چهارشنبه ۲۹ مرداد طرح ارتش برای عملیات تهاجمی در شهر غزه را که شب قبل توسط ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش، به او ارائه شده بود، تأیید کرد. اسرائیل عنوان این عملیات را ««ارابههای گیدئون ب» گذاشته است که دنبالۀ عملیاتی به همین نام است که طی آن ارتش اسرائیل ۷۵ درصد از خاک نوار غزه را تصرف کرد تا گروه افراطی حماس را برای توافق بر سر گروگانها تحت فشار قرار دهد. در چارچوب این عملیات، حدود ۶۰ هزار نیروی ذخیره توسط ارتش اسرائیل فراخوانده میشوند. وزیر دفاع همچنین «آمادهسازیهای انسانی» برای حدود یک میلیون فلسطینی را که قرار است از شهر غزه به جنوب نوار غزه آواره شوند، تأیید کرده است. پیشتر، هماهنگکننده فعالیتهای اسرائیل در سرزمینهای فلسطینی (کوگات) اعلام کرده بود که از روز یکشنبه، ارسال چادر و تجهیزات پناهگاهی به غزه از سر گرفته میشود تا ساکنان مناطق نبرد پیش از شروع عملیات به جنوب منتقل شوند. طرح جدید اسرائیل با هدف تصرف شهر غزه و اردوگاههای مرکزی پناهندگان طراحی شده است، اقدامی که مقامات اسرائیلی آن را برای تضعیف حماس «ضروری» میدانند. با این حال، این تصمیم نگرانیهای بینالمللی را بهشدت برانگیخته است. تصویب طرح عملیاتی اشغال شهر غزه در وزارت دفاع اسرائیل در حالی است که روز سهشنبه گروه افراطی حماس اعلام کرد که طرح تازۀ میانجیگران عرب برای آتشبس در نوار غزه را پذیرفته است. با این حال، اسرائیل تأکید دارد که مواضعش تغییری نکرده است. تغییر موضع گروه حماس، سازمانی که در فهرست تروریستی آمریکا و اتحادیه اروپا قرار دارد، پس از آن صورت گرفت که دولت اسرائیل اعلام کرد طرح اشغال شهر غزه را تصویب کرده است. پیشنهاد حاوی آتشبس اولیه ۶۰ روزه و آزادی گروگانها را در دو مرحله است. اما یک مقام ارشد اسرائیلی روز سه شنبه گفت دولت همچنان بر درخواست آزادی همۀ گروگانها در هر توافق آتشبس آینده در غزه پای میفشارد. دو طرف دشمن در طول جنگ مذاکرات غیرمستقیم پراکندهای داشتهاند که تنها به دو آتشبس کوتاه انجامیده و طی آنها شماری از گروگانهای اسرائیلی در برابر زندانیان فلسطینی آزاد شدند، اما این تلاشها در نهایت به آتشبسی پایدار منجر نشد. جنگ اسرائیل و حماس با حمله گروه افراطی حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل آغاز شد؛ حملهای که طی آن بیش از ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند. در حال حاضر ۴۹ گروگان همچنان در غزه هستند که ارتش اسرائیل میگوید ۲۷ نفر از آنان کشته شدهاند. در حملات اسرائیل به غزه تاکنون دستکم ۶۲ هزار فلسطینی که بیشترشان غیرنظامی بودهاند، کشته شدهاند. اسرائیل در حال حاضر حدود ۷۵ درصد از خاک غزه را که تا حد زیادی ویران کرده، تحت کنترل دارد. اکنون بخش عمدۀ جمعیت دو میلیون نفری فلسطینیان در شهر غزه، دیرالبلح، و اردوگاههای آوارگان در منطقه مواسی در امتداد ساحل پناه گرفتهاند.
فرسودگی باتری دکلهای مخابراتی، در کنار قطع برق، ارتباطات عادی را هم در ایران مختل کرده است
گزارشهای تازه از رسانههای داخلی ایران حاکی است که فرسودگی باتری دکلهای مخابراتی در ایران، به اضافۀ قطع مکرر برق، شبکۀ تلفن همراه و استفادۀ کاربران از خدمات ارتباطی و اینترنتی را هم با مشکل بزرگی مواجه کرده است. خبرگزاری ایسنا روز چهارشنبه ۲۹ مرداد در گزارشی از قول کارشناسان این حوزه خبر داد که شبکه تلفن همراه ایران این روزها با بحرانی روبهرو است که ریشۀ آن نه فقط در کمبود برق بلکه در سوءمدیریت نگهداری از باتریهای پشتیبان دکلهای بیتیاس (ایستگاه پایه فرستنده/گیرنده) است. این باتریها وظیفه دارند در زمان قطع برق، اتصال شبکه را حفظ کنند، اما در بسیاری از نقاط عمرشان به پایان رسیده و فرسودهاند. نتیجه این است که تنها دقایقی پس از آغاز خاموشی، دکلها از مدار خارج میشوند. بنابر این گزارش، در نتیجۀ قطعیهای مکرر برق و خارج شدن دکلهای مخابراتی از مدار، کاربران در بسیاری از مناطق کشور با نداشتن سیگنال و کاهش شدید سرعت اینترنت مواجه شدهاند؛ وضعیتی که نه تنها استفاده از پیامرسانها و تماسهای اضطراری را مختل میکند، بلکه حتی خدمات سادهای مانند کارت به کارت پول یا خرید اعتبار سیمکارت را برای ساعتها غیرممکن میسازد. خبرگزاری ایسنا مینویسد که با این روند، دسترسی به تماس صوتی، پیامک و اینترنت با قطع دکلهای مخابراتی دچار اختلال شده «و نمیدانیم تا چه زمانی این روند ادامه خواهد داشت». ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، خود نیز اخیراً تأکید کرده است که «باتریها برای جبران ناترازی برق طراحی نشدهاند و استاندارد جهانی حداکثر نیم ساعت پشتیبانی است. اگر قطعیها دو ساعته ادامه یابد، دکلها یکی پس از دیگری خاموش میشوند و کیفیت ارتباط به شدت افت میکند.» مقامهای جمهوری اسلامی برای اشاره به کمبود شدید برق، آب و گاز در کشور فقط از واژۀ «ناترازی» استفاده میکنند و از بهکاربردن واژههای «کسری و کمبود» خودداری میکنند. کارشناسان اما ریشه مشکل را در غفلت ساختاری میدانند. کیوان نقرهکار، کارشناس فناوری اطلاعات، گفته است: «اینترنت فقط فضای مجازی نیست، بسیاری از زیرساختهای بانکی، سلامت و آموزش به آن وابستهاند. اگر اپراتورها پیشبینی لازم را برای تأمین انرژی و نگهداری باتریها انجام ندهند، اختلالها میتواند آسیبهای جبران ناپذیری ایجاد کند.» محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، نیز صریحتر سخن گفته است که «نوسازی باتریها نیازمند سرمایهگذاری کلان است و هیچیک از اپراتورها در شرایط فعلی توان مالی آن را ندارند». به گفتۀ او، در مراکز اصلی شهری ژنراتورهای دیزلی از گذشته فعالاند، اما سایتهای موبایل بهطور مستقیم تحت تأثیر قطعی برق قرار میگیرند. قطع برق تنها مشکل نیست. به گفتۀ مسئولان «تحریمها نیز مانع واردات تجهیزات جدید شده» و اپراتورها ناچارند یا از باتریهای بیکیفیت استفاده کنند یا باتریهای قدیمی را بارها تعمیر کنند؛ راهکاری که خود موجب کاهش بیشتر کیفیت و عمر تجهیزات میشود. به گفتۀ کارشناسان، پیامدهای این وضعیت، یعنی «وضعیت باتری فرسوده در دکلها»، فراتر از زندگی روزمرۀ کاربران است: اختلال در خدمات بانکی آنلاین، دشواری در دسترسی به اورژانس و امداد، توقف جلسات و آموزشهای مجازی و کاهش اعتماد عمومی به شبکههای داخلی. کاربران شبکههای اجتماعی نوشتهاند در روزهای اخیر برخی مناطق تهران با دو نوبت قطع برق مواجه شدهاند. مصرف برق در ایران سالانه حدود هفت درصد (معادل پنج هزار مگاوات) افزایش مییابد و چشماندازی برای توانایی وزارت نیرو جهت تأمین این مصارف دیده نمیشود. مسئولان حکومتی بیشتر بر «مسئولیت شهروندان» در کاهش مصرف تأکید دارند. دولت به دلیل کمبود آب و برق در روزهای اخیر بارها استانهای متعددی از ایران را تعطیل اعلام کرده است. راهحل اعلام تعطیلیها برای کاهش مصرف آب و برق در حالی است که ایران با معضل سیاستگذاری برای مدیریت بحران انرژی روبهرو است. به گفتۀ کارشناسان اقتصادی، هر روز تعطیلی برای مواردی چون بحران انرژی و آلودگی هوا میتواند دستکم تا حدود پنج هزار میلیارد تومان زیان اقتصادی به همراه داشته باشد.
عباس عراقچی: انکار نمیکنم که ممکن است در نهایت مکانیسم ماشه هم فعال شود
وزیر خارجه ایران میگوید تهران نمیتواند همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به صورت کامل قطع کند. او همچنین گفت انکار نمیکند که ممکن است در نهایت مکانیسم ماشه هم فعال شود. عباس عراقچی در گفتگو با خبرگزاری دولتی ایرنا که روز چهارشنبه ۲۹ مرداد منتشر شد، گفت قطع کامل همکاری با آژانس منوط به زمانی است که «نظام تصمیم بگیرد از انپیتی خارج شود، در حالی که فعلاً تصمیم داریم در انپیتی بمانیم». عراقچی افزود در صورت قطع همکاری با آژانس، از انجام برخی فعالیتها باز خواهد ماند، همچون تعویض سوخت نیروگاه بوشهر که تا یکی دو ماه دیگر باید در حضور بازرسان آژانس صورت بگیرد. به گفتۀ وزیر خارجه جمهوری اسلامی، آژانس در پاسخ به دیدگاههای مقامات تهران در مورد چارچوب جدید همکاری با این سازمان ناظر بینالمللی، نظرات خود را اعلام کرده و مذاکرات برای رسیدن به چارچوب نهایی برای ازسرگیری همکاری به شیوۀ جدید در حال انجام است. بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از زمان حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران طی جنگ ۱۲ روزه تاکنون نتوانستهاند به این مراکز دسترسی پیدا کنند. مجلس شورای اسلامی در پی وقوع جنگ، قانون «تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را تصویب کرد که به فاصلۀ کوتاهی توسط دولت ایران ابلاغ شد. براساس این قانون، هرگونه بازرسی آینده از تأسیسات هستهای نیازمند تأیید شورای عالی امنیت ملی کشور خواهد بود. عراقچی در گفتگو با ایرنا افزود درخواست آژانس را برای «بازرسی از تأسیساتی که بمباران نشدهاند» به شورای عالی امنیت ملی کشور خواهد فرستاد و این شورا تصمیم خواهد گرفت که با چه شرایطی اجازۀ بازرسی داده شود.
فعال شدن مکانیسم ماشه
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع مکانیسم ماشه اشاره کرد و گفت «انکار نمیکنم که ممکن است در نهایت اسنپبک هم فعال شود». سه کشور اروپایی طرف برجام که به تهران هشدار دادهاند اگر برای حل و فصل برنامۀ هستهای خود گفتگو نکند، از مکانیسم اسنپبک ( ماشه یا بازگشت خودکار تحریمها) استفاده خواهند کرد. این در حالی است که عباس عراقچی همچون دیگر مقامات جمهوری اسلامی پیشتر بارها اعلام کرده قدرتهای اروپایی «حق قانونی یا اخلاقی» برای فعال سازی مکانیسم ماشه ندارند و حکومت ایران در هر مذاکرهای باید تضمینی برای حق غنی سازیاش دریافت کند. عراقچی در پاسخ به این پرسش که به هر حال احتمال عملی شدن چنین اقدامی وجد دارد، گفت: «وقتی میگویم اروپا حق ندارد، منظورم این است که به لحاظ حقوقی، سیاسی و اخلاقی چنین حقی ندارد... ممکن است در نهایت اسنپبک هم فعال شود، من این را انکار نمیکنم.» وی همچنین مدعی شد که حکومت ایران «چند سال است که با چین و روسیه روی این موضوع کار کرده و مجموعهای از اقدامات را نیز بهصورت مشترک طراحی کرده است که در صورت فعال شدن اسنپبک، آنها را اجرا کند». عراقچی در عین حال تأکید کرد که «ممکن است» در این اقدامات «موفق نباشیم». وزیر خارجه جمهوری اسلامی در مورد پیامدهای بازگشت تحریمها در این مکانیسم ادعا کرد با بازگشت تحریمها «شرایط کشور از وضعیت موجود بدتر نخواهد شد. از نظر روانی و سیاسی، و حتی از نظر راهبردی، تبعاتی وجود دارد، اما نه در حدی که دیپلماسی را به بنبست برساند یا کشور را فلج کند».
مذاکره با آمریکا
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در باب ادامه مذاکرات هستهای ایران با آمریکا نیز با بیان اینکه هر مذاکرهای یک زمان خاص دارد که به آن «بلوغ مذاکراتی» میگویند، گفت: «ما هنوز به آن نقطۀ بلوغ نرسیدهایم که یک مذاکرۀ مؤثر با آمریکا صورت گیرد.» عباس عراقچی در بیان دلیل این موضوع طرف آمریکایی را مقصر معرفی کرد و گفت آنها هنوز به نقطهای نرسیدهاند که وارد یک مذاکرۀ برابر شوند و اگر هم دنبال مذاکره هستند، میخواهند چیزی را که در صحنه نظامی نتوانستند به دست آورند، پشت میز مذاکره از من بگیرند که نخواهند توانست». بزرگترین شکاف بین ایران و آمریکا در مذاکرات هستهای که تا پیش از جنگ ۱۲ روزه، هرچند بهکندی، جریان داشت، به خواستۀ واشینگتن از تهران برای «غنی سازی صفر» ایجاد شد و باقی ماند. این در حالی است که مقامات تهران غنی سازی صفر را بارها رد کردهاند و عراقچی نیز بار دیگر بر این موضوع تأکید کرد، همچنان که پیشتر، معاون او مجید تختروانچی نیز گفته بود تهران «میتواند در مورد ظرفیتها و محدودیتهای غنی سازی انعطافپذیر باشد، اما نمیتواند تحت هیچ شرایطی با توقف غنی سازی موافقت کند». دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، دو هفته پیش، اصرار تهران به ادامه غنی سازی را با توجه به «نابودی» برنامه هستهای ایران در جنگ اخیر، «بلاهت» خواند و گفت آنها هنوز متوجه عمق ضربات نیستند. ترامپ پس از آن نیز گفت اگر جمهوری اسلامی ایران برنامهٔ هستهای خود را از سر بگیرد، ایالات متحده «بازخواهد گشت» و دوباره مورد حمله قرار خواهد گرفت. ارتش آمریکا در بامداد دهمین روز از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، سه سایت هستهای کلیدی اصفهان، فردو و نطنز را به دستور دونالد ترامپ بمباران کرد. تهران در دو دهه اخیر که برنامۀ هستهایاش در کانون تنش و بحرانهای منطقهای بوده، همواره مدعی «مسالمتآمیز بودن» این برنامه است، ادعایی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأکید دارد برای تأیید آن نیازمند همکاری و رفع ابهامات متعدد است.